Dz.U.72.36.244
UMOWA
między Polską Rzecząpospolitą Ludową a Mongolską Republiką Ludową o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych, rodzinnych i karnych,
podpisana w Warszawie dnia 14 września 1971 r.
(Dz. U. z dnia 8 września 1972 r.)
W imieniu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej
RADA PAŃSTWA
POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ
podaje do powszechnej wiadomości:
W dniu 14 września 1971 roku została podpisana w Warszawie Umowa między Polską Rzecząpospolitą Ludową a Mongolską Republiką Ludową o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych, rodzinnych i karnych o następującym brzmieniu dosłownym:
UMOWA
między Polską Rzecząpospolitą Ludową, a Mongolską Republiką Ludową o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych, rodzinnych i karnych
Rada Państwa Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i Prezydium Wielkiego Churału Ludowego Mongolskiej Republiki Ludowej,
ożywione pragnieniem umocnienia ścisłej i trwałej przyjaźni między obydwoma krajami oraz przypisując doniosłe znaczenie współpracy w zakresie stosunków prawnych, postanowiły zawrzeć umowę o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych, rodzinnych i karnych.
W tym celu wyznaczyły swych pełnomocników: (pominięto),
którzy po dokonaniu wymiany swoich pełnomocnictw uznanych za prawidłowe i sporządzone w należytej formie, zgodnie ustalili, co następuje:
CZĘŚĆ PIERWSZA
POSTANOWIENIA OGÓLNE
Artykuł 1
Ochrona prawna
1. Obywatele jednej z Umawiających się Stron korzystają na obszarze drugiej Umawiającej się Strony w zakresie swych praw osobistych i majątkowych z takiej samej ochrony prawnej, jaka przysługuje jej obywatelom.
2. Obywatele jednej z Umawiających się Stron mają prawo swobodnego i nieskrępowanego zwracania się do sądów i innych organów drugiej Umawiającej się Strony, do których właściwości należą sprawy cywilne, rodzinne i karne; mogą oni występować przed nimi w obronie swych praw i interesów, wytyczać powództwa oraz składać wnioski i skargi na tych samych warunkach, co obywatele tej Umawiającej się Strony.
3. Postanowienia ustępów 1 i 2 niniejszego artykułu stosuje się odpowiednio do osób prawnych.
Artykuł 2
Udzielanie pomocy prawnej
1. Sądy, prokuratury i notariaty państwowe (dalej zwane "organami wymiaru sprawiedliwości") Umawiających się Stron udzielają sobie wzajemnie pomocy prawnej w sprawach cywilnych, rodzinnych i karnych.
2. Organy wymiaru sprawiedliwości udzielają pomocy prawnej również innym organom, do których właściwości należą sprawy cywilne, rodzinne i karne.
Artykuł 3
Tryb porozumiewania się
1. W sprawach objętych niniejszą Umową organy wymiaru sprawiedliwości Umawiających się Stron porozumiewają się za pośrednictwem swoich organów centralnych, jeżeli Umowa niniejsza nie stanowi inaczej.
2. Inne organy Umawiających się Stron właściwe w sprawach cywilnych, rodzinnych i karnych kierują swoje wnioski do organów wymienionych w artykule 2 ustęp 1, chyba że w poszczególnych wypadkach Umowa niniejsza stanowi inaczej.
Artykuł 4
Zakres pomocy prawnej
Pomocy prawnej udziela się przez dokonywanie określonych czynności postępowania, a w szczególności przez dokonanie poszukiwań, zatrzymanie rzeczy i zajęcie mienia, przesyłanie, wydawanie dowodów rzeczowych, przesłuchiwanie stron, uczestników postępowania, świadków i biegłych, podejrzanych, oskarżonych, dokonywanie oględzin sądowych, wykonywanie wniosków o doręczanie pism, przesyłanie materiałów i akt, sporządzanie i przesyłanie dokumentów.
Artykuł 5
Treść i forma wniosku o udzielanie pomocy prawnej
1. Wniosek o udzielenie pomocy prawnej powinien zawierać następujące dane:
a)	nazwę organu wzywającego;
b)	nazwę organu wezwanego;
c)	określenie sprawy, w której zgłasza się wniosek o udzielenie pomocy prawnej;
d)	imiona i nazwiska stron, podejrzanych, oskarżonych lub skazanych, ich stałe miejsce zamieszkania lub pobytu, obywatelstwo i zawód, a w sprawach karnych - w miarę możności - również miejsce i datę urodzenia podejrzanych, oskarżonych lub skazanych oraz imiona ich rodziców;
e)	imiona, nazwiska i adresy pełnomocników;
f)	treść wniosku i informacje niezbędne do jego wykonania, a w sprawach karnych również opis czynu przestępnego.
2. Przesyłanie na podstawie niniejszej Umowy korespondencja i dokumenty powinny być opatrzone podpisem i pieczęcią.
Artykuł 6
Sposób załatwienia wniosku
1. Wykonując wniosek o udzielenie pomocy prawnej, organ wezwany stosuje przepisy prawne swego Państwa. Jednak organ ten na prośbę organu wzywającego może stosować przepisy procesowe Umawiającej się Strony, od której wniosek pochodzi, jeżeli nie są one sprzeczne z prawem jego Państwa.
2. Jeżeli organ wezwany nie jest właściwy do wykonania wniosku, przesyła wniosek właściwemu organowi, zawiadamiając o tym organ wzywający.
3. Na prośbę organu wzywającego organ wezwany zawiadamia go we właściwym czasie o terminie i miejscu wykonania wniosku.
4. Po wykonaniu wniosku organ wezwany zwraca dokumenty organowi wzywającemu albo zawiadamia go o przeszkodach, które uniemożliwiły załatwienie wniosku.
Artykuł 7
Nietykalność świadków i biegłych
1. Jeżeli w toku postępowania przed organem jednej Umawiającej się Strony zajdzie potrzeba osobistego stawiennictwa świadka lub biegłego przebywającego na obszarze drugiej Umawiającej się Strony, można zwrócić się do właściwego organu tej Strony o doręczenie wezwania.
2. W wypadku określonym w ustępie 1 wezwanie nie może zawierać zagrożenia grzywną lub innymi środkami przymusu na wypadek niestawiennictwa.
3. Koszty podróży, utrzymania, noclegu oraz zwrot utraconego zarobku świadków lub biegłych obciążają wzywającą Umawiającą się Stronę.
4. Świadek lub biegły, na wezwanie doręczone mu przez wezwany organ Umawiającej się Strony stawi się przed wzywającym organem Umawiającej się Strony, nie może być ścigany karnie ani aresztowany za przestępstwo będące przedmiotem danego postępowania lub za inne przestępstwo popełnione przed przekroczeniem granicy Państwa, od którego wniosek pochodzi, jak również nie może być ukarany za takie przestępstwa na obszarze wzywającej Umawiającej się Strony.
5. Świadek lub biegły traci przywilej, o którym mowa w ust. 4, jeżeli nie opuści obszaru wzywającej Umawiającej się Strony przed upływem jednego miesiąca od dnia zawiadomienia go przez organ przesłuchujący, że dalsza jego obecność nie jest potrzebna. Do tego okresu nie wlicza się czasu, w ciągu którego świadek lub biegły bez własnej winy nie mógł opuścić obszaru wzywającej Umawiającej się Strony.
Artykuł 8
Wniosek o doręczenie pism
1. Organ wezwany dokonuje doręczenia pism stosownie do przepisów prawnych normujących tryb doręczania pism w jego Państwie, jeżeli doręczane pisma są sporządzone w języku wezwanej Umawiającej się Strony albo jeśli dołączono do nich uwierzytelniony przekład na język tej Strony. W wypadku przeciwnym organ wezwany doręcza pismo adresatowi, jeśli on dobrowolnie zgodzi się je przyjąć.
2. We wniosku o doręczenie pisma powinien być wskazany dokładny adres odbiorcy oraz określenie doręczonego pisma.
3. Jeżeli pisma nie mogą być doręczone pod wskazanym we wniosku adresem, organ wezwany z własnej inicjatywy podejmuje niezbędne środki w celu ustalenia adresu. Jeżeli ustalenie adresu przez organ wezwany okaże się niemożliwe, zawiadamia on o tym organ wzywający i zwraca mu pisma, które miały być doręczone.
Artykuł 9
Potwierdzenie doręczenia pism
Potwierdzenie doręczenia pism sporządza się stosownie do przepisów o doręczaniu pism obowiązujących na obszarze wezwanej Umawiającej się Strony. Potwierdzenie doręczenia powinno zawierać datę i miejsce doręczenia.
Artykuł 10
Doręczanie pism obywatelom własnym
1. Każda z Umawiających się Stron może na obszarze drugiej Umawiającej się Strony dokonywać doręczeń pism obywatelom własnym przez swoje przedstawicielstwa dyplomatyczne lub urzędy konsularne.
2. Przy doręczaniu pism, o których mowa w ustępie 1 niniejszego artykułu, nie można stosować środków przymusu.
Artykuł 11
Koszty związane z udzielaniem pomocy prawnej
1. Wezwane Umawiające się Strony ponoszą wszelkie koszty powstałe na ich obszarze w związku z udzieleniem pomocy prawnej. Wezwana Umawiająca się Strona nie może żądać zwrotu kosztów związanych z udzieleniem tej pomocy.
2. Organ wezwany zawiadamia organ wzywający o wysokości poniesionych kosztów. Jeżeli organ wzywający ściągnie te koszty od osoby obowiązanej do ich poniesienia, wówczas kwoty te wpływają na rzecz Umawiającej się Strony, która je ściągnęła.
Artykuł 12
Odmowa przeprowadzenia czynności w zakresie udzielenia pomocy prawnej
Przeprowadzenia czynności w zakresie udzielenia pomocy prawnej można odmówić, jeżeli jej wykonanie mogłoby zagrozić suwerenności lub bezpieczeństwu wezwanej Umawiającej się Strony.
Artykuł 13
Informacje
Ministerstwo Sprawiedliwości Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i Sąd Najwyższy Mongolskiej Republiki Ludowej a także Prokurator Generalny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i Prokurator Państwowy Mongolskiej Republiki Ludowej na wniosek udzielają sobie wzajemnie informacji dotyczących prawa ich Państw, jak również informacji o wykładni przepisów prawnych przez właściwe organy Umawiających się Stron.
Artykuł 14
Język
W sprawach dotyczących udzielania pomocy prawnej i stosunków prawnych organy Umawiających się Stron posługują się językiem swego Państwa lub językiem rosyjskim. Przekłady pism na język wezwanej Umawiającej się Strony albo na język rosyjski należy dołączać dla ułatwienia współpracy również w takich wypadkach, w których Umowa niniejsza wyraźnie tego nie przewiduje.
Artykuł 15
Przesyłanie dokumentów z akt stanu cywilnego i innych dokumentów
1. Każda z Umawiających się Stron przekazuje z urzędu drugiej Umawiającej się Stronie bezpłatnie za pośrednictwem właściwych organów centralnych odpisy zupełne aktów urodzenia i małżeństwa, sporządzonych w księgach stanu cywilnego po wejściu w życie niniejszej Umowy, a dotyczących obywateli tej Strony. Przesyłanie tych odpisów odbywa się zbiorowo w końcu każdego kwartału.
2. Odpisy zupełne aktów zgonu dotyczących obywateli Umawiających się Stron przesyła się niezwłocznie po sporządzeniu w księgach stanu cywilnego aktu zgonu.
3. W przypadku dokonania w księgach stanu cywilnego poźniejszych wpisów dotyczących obywateli drugiej Umawiającej się Strony (wzmianki dodatkowe i przypiski) urzędy stanu cywilnego Umawiających się Stron będą przesyłały odpisy zupełne wraz z powtórzeniem treści wzmianek dodatkowych i przypisków.
4. Umawiające się Strony przesyłają bezpłatnie na żądanie sądów, państwowych biur notarialnych oraz innych organów państwowych drugiej Umawiającej się Strony odpisy zupełne aktów stanu cywilnego oraz inne dokumenty dotyczące praw osobistych oraz interesów obywateli tej Strony.
Artykuł 16
Uwierzytelnienie i uznanie dokumentów
1. Dokumenty oraz ich odpisy lub dokonane z nich wyciągi, sporządzone, wydane lub uwierzytelnione na obszarze jednej z Umawiających się Stron przez właściwy organ i opatrzone pieczęcią urzędową, nie wymagają legalizacji dla swej ważności na obszarze drugiej Umawiającej się Strony.
2. Dokumenty urzędowe sporządzone na obszarze jednej z Umawiających się Stron mają na obszarze drugiej Umawiającej się Strony moc dowodową dokumentów urzędowych.
CZĘŚĆ DRUGA
SPRAWY Z ZAKRESU PRAWA CYWILNEGO I RODZINNEGO
ROZDZIAŁ 1
Zwolnienie od zabezpieczania kosztów procesu i od kosztów sądowych
Artykuł 17
Obywatele jednej z Umawiających się Stron, którzy zamieszkują lub przebywają na obszarze którejkolwiek z tych Stron i występują przed sądami drugiej Umawiającej się Strony, nie są obowiązani do zabezpieczenia kosztów postępowania z tego tylko powodu, że są cudzoziemcami lub że nie mają miejsca zamieszkania lub pobytu na obszarze Umawiającej się Strony, przed której sądem występują.
Artykuł 18
1. Obywatele jednej z Umawiających się Stron korzystają na obszarze drugiej Umawiającej się Strony ze zwolnienia od kosztów sądowych, z prawa uzyskania odroczenia zapłaty tych kosztów oraz z bezpłatnego zastępstwa procesowego na tych samych warunkach i w takim samym zakresie jak obywatele tej Umawiającej się Strony.
2. Zwolnienie od kosztów sądowych, jak również uprawnienie do uzyskania odroczenia uiszczenia kosztów dotyczy wszystkich czynności procesowych, nie wyłączając czynności egzekucyjnych.
3. Obywatele, którzy zgodnie z przepisami prawnymi jednej z Umawiających się Stron zostali zwolnieni od kosztów sądowych w związku z rozpoznaniem przez sąd jakiejkolwiek sprawy, są zwolnieni od tych kosztów w razie dokonywania czynności procesowych w tej samej sprawie na obszarze drugiej Umawiającej się Strony.
Artykuł 19
1. Zaświadczenia o stosunkach osobistych i rodzinnych, o zarobkach i majątku wydają właściwe organy tej Umawiającej się Strony, na której obszarze wnioskodawca ma stałe miejsce zamieszkania lub pobytu.
2. Jeżeli wnioskodawca nie zamieszkuje i nie przebywa na obszarze jednej ani drugiej Umawiającej się Strony, zaświadczenie wydaje przedstawicielstwo dyplomatyczne lub urząd konsularny Państwa, którego wnioskodawca jest obywatelem.
3. Sąd orzekający o zwolnieniu od kosztów sądowych może w razie potrzeby w przewidzianym w artykule 8 niniejszej Umowy trybie zażądać od organu, który wydał zaświadczenie, dodatkowych wyjaśnień.
Artykuł 20
Obywatel jednej z Umawiających się Stron, zamierzający ubiegać się o zwolnienie od kosztów sądowych albo o odroczenie uiszczenia kosztów sądowych lub o bezpłatne zastępstwo procesowe przed sądem drugiej Umawiającej się Strony, może zgłosić taki wniosek ustnie do protokołu w sądzie właściwym według swego miejsca zamieszkania lub pobytu. Sąd przesyła właściwemu sądowi drugiej Umawiającej się Strony w przewidzianym w artykule 3 niniejszej Umowy trybie protokół wraz z zaświadczeniem określonym w artykule 19 niniejszej Umowy i innymi dokumentami złożonymi przez wnioskodawcę.
Artykuł 21
1. Jeżeli sąd jednej Umawiającej się Strony rozpoznający sprawę zażąda przekazania opłat lub zaliczek od obywatela drugiej Strony, termin wyznaczony do uiszczenia ich nie może być krótszy niż dwa miesiące.
2. W razie wyznaczenia przez sąd jednej Umawiającej się Strony terminu do dokonania przez obywatela zamieszkałego na obszarze drugiej Umawiającej się Strony określonej czynności postępowania, wówczas bieg terminu rozpoczyna się od daty stempla urzędu pocztowego Umawiającej się Strony, z której obszaru zostało wysłane pismo stanowiące wykonanie czynności.
ROZDZIAŁ 2
Stosowanie prawa oraz właściwość sądów i innych organów 
Prawo osobowe
Artykuł 22
Zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych
1. Zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych osoby fizycznej ocenia się według prawa Umawiającej się Strony, której osoba ta jest obywatelem.
2. Zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych osoby prawnej ocenia się według prawa Umawiającej się Strony, na której obszarze znajduje się siedziba tej osoby.
Artykuł 23
Uznanie za zmarłego
1. W sprawach o uznanie osoby za zmarłą oraz stwierdzenie zgonu właściwe są organy tej Umawiającej się Strony, której obywatelem była ta osoba w czasie, gdy według ostatnich wiadomości pozostawała ona przy życiu.
2. Organy jednej z Umawiających się Stron mogą uznać obywatela drugiej Umawiającej się Strony za zmarłego, jak również stwierdzić fakt jego zgonu w wypadkach, gdy:
a)	wniosek zgłasza osoba zamierzająca zrealizować swoje uprawnienia spadkowe co do majątku ruchomego lub nieruchomego osoby zaginionej, która znajdowała się na obszarze Umawiającej się Strony;
b)	wniosek zgłasza małżonek osoby zaginionej zamieszkały w czasie zgłoszenia wniosku na obszarze tej Umawiającej się Strony.
3. W wypadkach określonych w ustępach 1 i 2 niniejszego artykułu stosuje się prawo Umawiającej się Strony, której obywatelem była osoba w czasie, gdy według ostatnich wiadomości pozostawała przy życiu.
ROZDZIAŁ 3
Sprawy z zakresu prawa rodzinnego
Artykuł 24
Zawarcie małżeństwa
1. Forma zawarcia małżeństwa podlega prawu Umawiającej się Strony, przed której organem małżeństwo zostaje zawarte.
2. Materialne przesłanki ważności małżeństwa ocenia się dla każdej z osób zawierających małżeństwo według prawa Umawiającej się Strony, której osoba ta jest obywatelem.
Artykuł 25
Osobiste i majątkowe stosunki prawne małżonków
1. Prawa i obowiązki małżonków oraz ich stosunki majątkowe podlegają prawu Umawiającej się Strony, której oboje małżonkowie są obywatelami.
2. Jeżeli jeden z małżonków jest obywatelem jednej Umawiającej się Strony, drugi zaś obywatelem drugiej Umawiającej się Strony, stosuje się prawo tej Strony, na której obszarze małżonkowie mają lub mieli ostatnio miejsce zamieszkania.
Artykuł 26
Istnienie, nieistnienie i nieważność małżeństwa
1. Ustalenie istnienia lub nieistnienia małżeństwa oraz uznanie małżeństwa za nieważne z powodu niezachowania formy przy jego zawieraniu podlega prawu Umawiającej się Strony, przed której organem małżeństwo zostało zawarte.
2. Ustalenie istnienia lub nieistnienia małżeństwa oraz uznanie małżeństwa za nieważne z powodu naruszenia przesłanek zawarcia małżeństwa podlega prawu, które powinno być zastosowane zgodnie z artykułem 24 ustęp 2 niniejszej Umowy.
Artykuł 27
Rozwód
1. Rozwód podlega prawu Umawiającej się Strony, której obywatelami są oboje małżonkowie w chwili wniesienia pozwu w tej sprawie.
2. Jeżeli w chwili wniesienia pozwu o rozwód jeden z małżonków jest obywatelem jednej Umawiającej się Strony, drugi zaś obywatelem drugiej Umawiającej się Strony, właściwe jest prawo Strony, na której obszarze oboje małżonkowie mają lub mieli ostatnio miejsce zamieszkania.
Artykuł 28
Jurysdykcja sądów w sprawach małżeńskich
1. Jeżeli oboje małżonkowie są obywatelami jednej Umawiającej się Strony, wówczas w sprawach wymienionych w artykule 25 ustęp 1, 26 i 27 ustęp 1 niniejszej Umowy właściwe są sądy tejże Strony, Jednakże w wypadku, gdy mają oni oboje miejsce zamieszkania na obszarze drugiej Strony, właściwe są również sądy drugiej Strony.
2. Jeżeli jeden z małżonków jest obywatelem jednej Umawiającej się Strony, drugi zaś obywatelem drugiej Umawiającej się Strony, w sprawach wymienionych w artykule 25 ustęp 2, 26 i 27 ustęp 2 niniejszej Umowy właściwe są sądy Umawiającej się Strony, na której obszarze oboje małżonkowie mają lub mieli ostatnio miejsce zamieszkania.
Stosunki prawne między rodzicami a dziećmi
Artykuł 29
Sprawy o ustalenie lub zaprzeczenie pochodzenia dziecka od określonej osoby rozstrzyga się zgodnie z prawem tej Umawiającej się Strony, której obywatelem jest dziecko. Stosunki prawne między rodzicami a dzieckiem podlegają prawu Umawiającej się Strony, której obywatelem jest dziecko.
Artykuł 30
1. Do orzekania o stosunkach prawnych określonych w artykule 29 niniejszej Umowy właściwe są sądy Umawiającej się Strony, której obywatelem jest dziecko.
2. Jeżeli obie strony procesowe mają miejsce zamieszkania na obszarze jednej Umawiającej się Strony, właściwy jest również sąd tej Strony.
Przysposobienie
Artykuł 31
1. Dla przysposobienia właściwe jest prawo tej Umawiającej się Strony, której obywatelem jest przysposabiający.
2. Jeżeli dziecko przysposabiają małżonkowie, z których jeden jest obywatelem jednej Umawiającej się Strony, drugi zaś obywatelem drugiej Umawiającej się Strony, to przysposobienie powinno być zgodne z wymaganiami prawa obowiązującego na obszarach obu Umawiających się Stron.
3. Jeżeli dziecko jest obywatelem jednej z Umawiających się Stron, a przysposabiający obywatelem drugiej Umawiającej się Strony, do przysposobienia potrzebna jest, jeżeli tego wymaga prawo tej Umawiającej się Strony, której obywatelem jest dziecko, zgoda przysposobionego dziecka, jego ustawowego przedstawiciela lub właściwego organu państwowego tej Umawiającej się Strony.
Artykuł 32
Właściwymi w sprawach o przysposobienie są organy tej Umawiającej się Strony, której obywatelem jest przysposabiany.
Artykuł 33
Przepisy artykułów 31 i 32 niniejszej Umowy stosuje się odpowiednio do rozwiązania przysposobienia.
Opieka i kuratela
Artykuł 34
1. W sprawach dotyczących opieki i kurateli nad obywatelami Umawiających się Stron właściwe są, jeśli Umowa niniejsza nie stanowi inaczej, organy tej Umawiającej się Strony, której obywatelem jest osoba podlegająca opiece lub kurateli.
2. W zakresie ustanowienia opieki i kurateli oraz ich ustania obowiązuje prawo tej Umawiającej się Strony, której obywatelem jest osoba będąca pod opieką lub kuratelą.
3. Stosunki prawne między opiekunem lub kuratorem a osobą będącą pod opieką lub kuratelą określa prawo tej Umawiającej się Strony, której organ ustanowił opiekuna lub kuratora.
4. Co do obowiązku przyjęcia opieki lub kurateli obowiązuje prawo tej Umawiającej się Strony, której obywatelem jest osoba mająca zostać opiekunem lub kuratorem.
5. Dla obywatela jednej Umawiającej się Strony może być ustanowiony jako opiekun lub kurator również obywatel drugiej Umawiającej się Strony, jeśli on zamieszkuje na obszarze Umawiającej się Strony, na którym ma być sprawowana opieka lub kuratela, i jeśli jego ustanowienie najbardziej odpowiada interesom osoby, dla której ustanawia się opiekę lub kuratelę.
Artykuł 35
1. Jeżeli zajdzie potrzeba podjęcia w zakresie opieki lub kurateli środków niezbędnych w interesie obywatela jednej Umawiającej się Strony, którego miejsce zamieszkania lub pobytu albo którego majątek znajduje się na obszarze drugiej Umawiającej się Strony, organ tej Umawiającej się Strony zawiadomi o tym niezwłocznie organ Strony, której obywatelem jest dana osoba.
2. W wypadkach nie cierpiących zwłoki właściwy organ drugiej Umawiającej się Strony może sam zastosować tymczasowe środki do istniejących warunków (umieszczenie, utrzymanie, doglądanie), powinien jednak zawiadomić o tym niezwłocznie organ Umawiającej się Strony, której obywatelem jest dana osoba. To, co zostało przedsięwzięte, pozostaje w mocy dopóty, dopóki zawiadomiony organ nie podejmie innej decyzji.
Artykuł 36
1. Organ ojczysty obywatela może zwrócić się do właściwego organu drugiej Umawiającej się Strony, aby ten ustanowił opiekę lub kuratelę dla osoby, której miejsce zamieszkania lub pobytu albo której majątek znajduje się na obszarze drugiej Umawiającej się Strony. Przekazanie tych uprawnień staje się skuteczne z chwilą, gdy organ wezwany podejmuje się ustanowienia opieki lub kurateli i zawiadomi o tym organ wzywający.
2. Organ który stosownie do ustępu 1 niniejszego artykułu podjął się ustanowienia opieki lub kurateli, działa zgodnie z prawem obowiązującym w jego Państwie. Powinien jednak stosować prawo tej Umawiającej się Strony, której obywatelem jest osoba pozostająca pod opieką lub kuratelą, o ile chodzi o zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych tej osoby. Nie jest on uprawniony do orzekania w sprawach dotyczących stanu cywilnego osoby pozostającej pod opieką lub kuratelą, może jednak udzielić zezwolenia na zawarcie małżeństwa, wymaganego przez prawo tej Umawiającej się Strony, której obywatelem jest osoba pozostająca pod opieką lub kuratelą.
Artykuł 37
1. Opiekun lub kurator sprawuje opiekę lub kuratelę zarówno nad osobą, jak i nad całym jej ruchomym i nieruchomym majątkiem, niezależnie od tego, gdzie ta osoba przebywa lub gdzie znajduje się jej majątek.
2. Jeżeli osoba, nad którą została ustanowiona opieka lub kuratela przez organ jednej Umawiającej się Strony, posiada majątek na obszarze drugiej Umawiającej się Strony, wówczas organ sprawujący opiekę lub kuratelę może żądać od właściwego organu drugiej Umawiającej się Strony, aby ustanowił osobę do zarządu tym majątkiem.
ROZDZIAŁ 4
Sprawy majątkowe
Artykuł 38
Forma czynności prawnej
1. Forma czynności prawnej podlega prawu, które jest właściwe dla samej czynności, wystarczy jednak zastosowanie prawa obowiązującego w miejscu sporządzenia czynności.
2. Forma czynności prawnej, dotyczącej nieruchomości, podlega prawu Umawiającej się Strony, na której obszarze nieruchomość jest położona.
Artykuł 39
1. Do zobowiązań ze stosunków umownych między osobami fizycznymi oraz między osobą fizyczną a osobą prawną, z wyjątkiem zobowiązań dotyczących nieruchomości, stosuje się prawo Umawiającej się Strony, na której obszarze zawarto umowę, chyba że Strony uczestniczące w umowie poddadzą ten stosunek innemu wybranemu przez nie prawu, pozostającemu w związku z zobowiązaniem.
2. Do zobowiązań powstałych z czynów niedozwolonych i innych zdarzeń, z którymi prawo łączy powstanie zobowiązania, właściwe jest prawo Umawiającej się Strony, na której obszarze nastąpił czyn lub inne zdarzenie.
Artykuł 40
1. Do rozpoznawania spraw o roszczenia ze stosunków objętych postanowieniami artykułu 39 niniejszej Umowy właściwy jest sąd Umawiającej się Strony, na której obszarze ma miejsce zamieszkania pozwany. W sprawach tych właściwy jest również sąd tej Umawiającej się Strony, na której obszarze ma miejsce zamieszkania powód, jeżeli na tym obszarze znajduje się przedmiot sporu albo majątek pozwanego.
2. Właściwość sądu w sprawach określonych w artykule 39 ustęp 1 niniejszej Umowy uczestnicy stosunku zobowiązaniowego mogą zmienić w drodze umowy.
ROZDZIAŁ 5
Sprawy spadkowe
Artykuł 41
Zasada równouprawnienia
1. Obywatele jednej Umawiającej się Strony mogą nabywać na obszarze drugiej Umawiającej się Strony prawa majątkowe w drodze dziedziczenia z mocy ustawy lub rozporządzenia na wypadek śmierci na tych samych warunkach i w tym samym zakresie, jak obywatele tej Strony.
2. Obywatele jednej Umawiającej się Strony mogą dokonywać rozporządzeń na wypadek śmierci w stosunku do mienia znajdującego się na obszarze drugiej Umawiającej się Strony.
Artykuł 42
Prawo właściwe
W sprawach spadkowych właściwe jest prawo Umawiającej się Strony, której obywatelem był spadkodawca w chwili jego śmierci.
Artykuł 43
Testament
1. Formę testamentu określa prawo tej Umawiającej się Strony, której obywatelem był spadkodawca w chwili jego sporządzenia. Wystarczy jednak zachowanie prawa tej Umawiającej się Strony, na której obszarze testament sporządzono. To samo stosuje się również do odwołania testamentu.
2. Zdolność do sporządzenia i odwołania testamentu, jak również skutki prawne braków testamentu określa prawo tej Umawiającej się Strony, której obywatelem był spadkodawca w chwili sporządzenia testamentu.
Artykuł 44
Właściwość w sprawach spadkowych
1. W sprawach spadkowych dotyczących majątku ruchomego z wyjątkiem, o którym mowa w ustępie 4 niniejszego artykułu, są właściwe organy tej Umawiającej się Strony, której obywatelem był spadkodawca w chwili śmierci.
2. W sprawach spadkowych dotyczących majątku nieruchomego są właściwe organy tej Umawiającej się Strony, na której obszarze znajduje się ten majątek.
3. Przepisy ustępów 1 i 2 niniejszego artykułu stosuje się odpowiednio również do sporów powstałych na podstawie prawa spadkowego.
4. W przypadku gdy cały majątek ruchomy pozostały po śmierci obywatela jednej Umawiającej się Strony znajduje się na obszarze drugiej Umawiającej się Strony, to na wniosek spadkobiercy lub zapisobiercy postępowanie spadkowe przeprowadzają organy tej drugiej Umawiającej się Strony, jeżeli wyrażą na to zgodę wszyscy spadkobiercy, których miejsce zamieszkania lub pobytu jest znane.
Artykuł 45
Zawiadomienie o wypadkach śmierci
1. Jeżeli obywatel jednej Umawiającej się Strony umrze na obszarze drugiej Umawiającej się Strony, to właściwy organ jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić o śmierci przedstawicielstwo dyplomatyczne lub urząd konsularny tej Strony, której obywatelem był zmarły, oraz przekazać wszelkie posiadane informacje o spadkobiercach i zapisobiercach, o miejscu ich zamieszkania lub pobytu albo o ich adresie, o stanie majątku spadkowego, jak również o tym czy został sporządzony testament. Wymieniony organ nadsyła także zawiadomienie również w przypadku, gdy posiada wiadomość, że po zmarłym pozostał majątek na obszarze innego państwa.
2. Jeżeli do wiadomości właściwego organu Umawiające się Strony, powiadomionego zgodnie z ustępem 1 niniejszego artykułu, dojdzie, że na jego obszarze lub za granicą istnieją spadkobiercy lub zapisobiercy nie figurujący w zawiadomieniu, albo jeżeli dowie się, że spadkobierca sporządził testament, zawiadamia o tym właściwy organ drugiej Umawiającej się Strony.
3. Jeżeli obywatel jednej Umawiającej się Strony umrze na obszarze tej Umawiającej się Strony, której był obywatelem, a spadkobiercą jest obywatel drugiej Umawiającej się Strony, to właściwy organ jednej Umawiającej się Strony zawiadamia o tym stosownie do ustępu 1 niniejszego artykułu przedstawicielstwo dyplomatyczne lub urząd konsularny drugiej Umawiającej się Strony.
Artykuł 46
Zakres uprawnień przedstawicielstwa dyplomatycznego lub urzędu konsularnego
1. We wszystkich sprawach spadkowych powstałych na obszarze jednej Umawiającej się Strony przedstawicielstwo dyplomatyczne lub urząd konsularny jest uprawniony do reprezentowania przed organami tej Umawiającej się Strony interesów obywateli swego państwa, jeżeli są oni nieobecni i nie wyznaczyli swych pełnomocników; do tego nie są wymagane szczególne pełnomocnictwa.
2. Jeżeli obywatel jednej Umawiającej się Strony zmarł w okresie czasowego pobytu na terytorium drugiej Umawiającej się Strony, wówczas jego rzeczy i wartości, które miał ze sobą, przekazuje się przedstawicielstwu dyplomatycznemu lub urzędowi konsularnemu tej Umawiającej się Strony bez przeprowadzenia postępowania spadkowego.
Artykuł 47
Otwarcie i ogłoszenie testamentu
Testament otwiera i ogłasza organ tej Umawiającej się Strony, na której obszarze znajduje się testament. Odpis testamentu oraz odpis protokołu otwarcia i ogłoszenia, a w razie potrzeby również oryginalny egzemplarz testamentu przesyła się właściwemu organowi tej Umawiającej się Strony, której obywatelem był spadkodawca.
Artykuł 48
Środki zabezpieczenia spadku
Organ tej Umawiającej się Strony, na której obszarze pozostał majątek spadkowy obywatela drugiej Umawiającej się Strony, jest obowiązany niezwłocznie powiadomić przedstawicielstwo dyplomatyczne lub urząd konsularny drugiej Umawiającej się Strony o podjęciu środków zabezpieczenia tego majątku. Urzędnicy ich mogą bezpośrednio lub przez swych pełnomocników wziąć udział w podejmowaniu tych środków. Na odpowiedni wniosek środki te mogą być zmienione lub uchylone.
Artykuł 49
Wydanie spadku
1. Jeżeli ruchomy majątek spadkowy albo kwota uzyskana ze sprzedaży ruchomego lub nieruchomego majątku spadkowego podlega po zakończeniu postępowania spadkowego wydaniu spadkobiercom znajdującym się na obszarze drugiej Umawiającej się Strony, to ruchomy majątek spadkowy albo uzyskaną kwotę przekazuje się przedstawicielstwu dyplomatycznemu lub urzędowi konsularnemu tej Strony.
2. Organ właściwy dla spraw spadkowych zarządza wydanie spadku przedstawicielstwu dyplomatycznemu lub urzędowi konsularnemu, jeżeli:
a)	wszystkie roszczenia spadkobierców, zapisobiorców lub wierzycieli zmarłego zgłoszone w przewidzianym przez prawo tej Umawiającej się Strony, na której obszarze znajduje się majątek spadkowy, zostały zaspokojone lub zabezpieczone;
b)	wszystkie związane z dziedziczeniem podatki zostały uiszczone;
c)	właściwe organy udzieliły zezwolenia na wywóz majątku spadkowego.
ROZDZIAŁ 6
Uznanie i wykonalność orzeczeń w sprawach cywilnych i rodzinnych
Artykuł 50
1. Prawomocne orzeczenia sądów w sprawach cywilnych i rodzinnych oraz organów właściwych w zakresie opieki i kurateli jednej Umawiającej się Strony, dotyczące spraw niemajątkowych, jeśli nie są sprzeczne z niniejszą Umową, podlegają uznaniu na obszarze drugiej Umawiającej się Strony bez potrzeby przeprowadzania postępowania o uznanie, jeżeli żaden z sądów lub organów właściwych w zakresie opieki i kurateli drugiej Umawiającej się Strony nie wydał w tej sprawie prawomocnego orzeczenia. Dotyczy to również orzeczeń wydanych przed wejściem w życie niniejszej Umowy.
2. Wydane na obszarze jednej z Umawiających się Stron prawomocne orzeczenia sądów w sprawach cywilnych i rodzinnych dotyczące stosunków majątkowych podlegają uznaniu na obszarze drugiej Umawiającej się Strony, jeśli orzeczenie to wydano po wejściu w życie niniejszej Umowy. Dotyczy to również prawomocnych wyroków sądów zasądzających powództwo cywilne o odszkodowanie w sprawach karnych.
Artykuł 51
1. Postępowanie o stwierdzenie wykonalności orzeczenia określa prawo tej Umawiającej się Strony, na której obszarze następuje wykonanie.
2. Wniosek o stwierdzenie wykonalności orzeczenia należy zgłosić do sądu, który rozpoznawał daną sprawę w pierwszej instancji, lub do właściwego sądu drugiej Umawiającej się Strony, jeśli zainteresowana osoba znajduje się na obszarze tej Umawiającej się Strony. Sąd pierwszej instancji przekazuje zgłoszony wniosek właściwemu sądowi drugiej Umawiającej się Strony w trybie określonym w artykule 3 niniejszej Umowy.
Artykuł 52
1. Do wniosku o stwierdzenie wykonalności orzeczenia należy dołączyć:
a)	pełny odpis orzeczenia z uzasadnieniem oraz dokument urzędowy stwierdzający prawomocność orzeczenia, jeśli to nie wynika z treści samego orzeczenia;
b)	dokument stwierdzający, że pozwany, który nie brał udziału w postępowaniu, lub jego pełnomocnik był we właściwym czasie i w należytym trybie chociażby jednokrotnie wezwany na rozprawę;
c)	uwierzytelniony przekład dokumentów wymienionych pod literą a) i b).
2. Z wnioskiem o stwierdzenie wykonalności orzeczenia można połączyć wniosek o przeprowadzenie egzekucji.
Artykuł 53
Orzekając w sprawie dotyczącej wykonalności orzeczenia, sąd może w razie potrzeby zażądać od wnioskodawcy wyjaśnień lub zobowiązać go do uzupełnienia braków wniosku. Sąd może również wysłuchać dłużnika co do treści wniosku oraz zażądać wyjaśnień od sądu, który wydał orzeczenie.
Artykuł 54
1. Tryb wykonania orzeczenia określa prawo tej Umawiającej się Strony, na której obszarze ma nastąpić egzekucja.
2. Dłużnik może zgłosić do sądu, który orzeka o stwierdzeniu wykonalności, sprzeciw zarówno co do jego dopuszczalności, jak i co do uwzględnionych w wyroku sądu roszczeń w tym wypadku, gdy jest to dopuszczalne według prawa tej Umawiającej się Strony, na której obszarze wydano wyrok.
Artykuł 55
Odmowa stwierdzenia wykonalności orzeczeń sądowych
Można odmówić stwierdzenia wykonalności orzeczenia sądu, jeżeli:
a)	orzeczenie, o którego wykonalność zgłoszono wniosek, nie jest prawomocne;
b)	pozwany lub osoba, od której zasądzono roszczenie, nie uczestniczyli w postępowaniu sądowym na skutek tego, że im lub ich pełnomocnikom we właściwym czasie i w należytym trybie nie doręczono wezwania na rozprawę w sposób przewidziany w niniejszej Umowie;
c)	orzeczenie sądu jest sprzeczne z innym wcześniejszym prawomocnym orzeczeniem wydanym co do tego samego roszczenia i na tej samej podstawie przez sąd tej Umawiającej się Strony, na której obszarze orzeczenie ma być wykonane.
Artykuł 56
Do kosztów postępowania związanych z egzekucją stosuje się prawo tej Umawiającej się Strony, na której obszarze ma być wykonywane.
Artykuł 57
Przepisy artykułu 50 ustęp 2 i artykułów 51-56 niniejszej Umowy stosuje się również do ugód zawartych przed sądem.
Wykonalność orzeczeń o kosztach
Artykuł 58
1. Jeżeli na obywateli, zwolnionych na podstawie artykułu 17 niniejszej Umowy od zabezpieczenia kosztów postępowania, nałożono obowiązek zapłaty tych kosztów, wówczas właściwy sąd Umawiającej się Strony, na której obszarze ma nastąpić ich ściągnięcie, orzeknie zgodnie ze swoim prawem bezpłatnie na wniosek o wykonalności orzeczenia.
2. Kosztami postępowania są również koszty poświadczenia prawomocności i wykonalności orzeczenia oraz koszty tłumaczenia wymaganych dokumentów. Koszty te ustala na wniosek sąd, który rozstrzyga o stwierdzeniu wykonalności orzeczenia.
Artykuł 59
1. Wniosek o stwierdzenie wykonalności orzeczenia o kosztach postępowania składa w sposób określony w artykule 51 ustęp 2 niniejszej Umowy Strona, na której rzecz zostały one zasądzone.
2. Do wniosku należy dołączyć orzeczenie zasądzające na zapłatę kosztów wraz z poświadczeniem jego prawomocności i wykonalności poza uwierzytelnionym tłumaczeniem na język wezwanej Umawiającej się Strony.
3. Z wnioskiem o stwierdzenie wykonalności orzeczenia o kosztach można połączyć wniosek o przeprowadzenie egzekucji.
Artykuł 60
1. Sąd wezwanej Umawiającej się Strony rozpoznaje wniosek o stwierdzenie wykonalności orzeczenia o kosztach bez wysłuchania stron, ograniczając się jedynie do sprawdzenia, czy orzeczenie to jest prawomocne i wykonalne.
2. Nie można odmówić przyjęcia wniosku o egzekucję kosztów z tego powodu, że wnioskodawca nie uiścił zaliczki na poczet kosztów tej egzekucji.
Artykuł 61
1. W razie nałożenia na obywatela jednej Umawiającej się Strony obowiązku zapłaty kosztów należnych sądowi drugiej Umawiającej się Strony, sąd ten zwróci się do właściwego sądu Umawiającej się Strony, na której obszarze zamieszkuje dłużnik, z wnioskiem o ściągnięcie tych kosztów.
Sąd wezwany przeprowadzi egzekucję zgodnie ze swoim prawem bez pobierania opłat.
2. Do wniosku dołącza się dokumenty wymienione w artykule 59 ustęp 2 niniejszej Umowy. Postanowienie artykułu 58 ustęp 2 niniejszej Umowy stosuje się także w tym wypadku.
Artykuł 62
Wyegzekwowane koszty postępowania przekazuje się wnioskodawcy bezpośrednio na jego adres, natomiast koszty należne sądowi po ich ściągnięciu od strony zasądzonej na ich zapłacenie przekazuje się zgodnie z własnym prawem sądowi wzywającemu.
CZĘŚĆ TRZECIA
SPRAWY KARNE
ROZDZIAł 1
Wydawanie i przewóz osób ściganych i skazanych
Artykuł 63
Obowiązek wydania
1. Umawiające się Strony zobowiązują się wydawać sobie wzajemnie na żądanie, na warunkach określonych w niniejszej Umowie, osoby znajdujące się na ich obszarach w celu przeprowadzenia przeciw nim postępowania karnego lub w celu wykonania wyroku.
2. Wydanie w celu przeprowadzenia postępowania karnego następuje tylko z powodu takich przestępstw, ktore według prawa obu Umawiających się Stron są zagrożone karą pozbawienia wolności na czas powyżej jednego roku lub karą surowszą.
3. Wydanie w celu wykonania wyroku następuje tylko z powodu takich przestępstw, które podlegają karze według prawa obu Umawiających się Stron i jeżeli dana osoba została skazana na karę pozbawienia wolności na czas powyżej jednego roku lub na karę surowszą.
Artykuł 64
Odmowa wydania
Wydanie nie następuje, jeżeli:
a)	osoba, której wydania zażądano, jest obywatelem tej Umawiającej się Strony, do której skierowano żądanie;
b)	osoba, której wydania zażądano, popełniła przestępstwo na obszarze tej Umawiającej się Strony, do której skierowano żądanie;
c)	według prawa tej Umawiającej się Strony, do której skierowano żądanie, ściganie jest niedopuszczalne lub wyrok nie może być wykonany z powodu przedawnienia albo z powodu innej okoliczności ustawowej;
d)	w stosunku do osoby, której wydania zażądano, wydany został na obszarze tej Umawiającej się Strony, do której skierowano żądanie, wyrok o to samo przestępstwo lub postanowienie umarzające postępowanie w sprawie;
e)	ściganie następuje według prawa chociażby jednej Umawiającej się Strony z oskarżenia prywatnego, a pokrzywdzony oskarżenia w przepisanym terminie nie wniósł.
Artykuł 65
1. Do wniosku o wydanie w celu wykonania wyroku dołącza się uwierzytelniony odpis prawomocnego wyroku, jak również pełny tekst przepisu ustawy, według którego zakwalifikowano przestępstwo. Jeżeli skazany odbył już część kary, należy również o tym zawiadomić.
2. Do wniosku o wydanie w celu wszczęcia ścigania dołącza się uwierzytelniony odpis postanowienia o tymczasowym aresztowaniu, opis okoliczności popełnienia przestępstwa, jak również tekst przepisu ustawy, według którego przestępstwo ma być zakwalifikowane; jeżeli przestępstwem została wyrządzona szkoda majątkowa, należy wskazać jej wysokość.
3. W razie popełnienia przestępstwa ściganego na wniosek lub z oskarżenia prywatnego wniosek o wydanie powinien zawierać datę zgłoszenia wniosku o ściganie lub oskarżenia prywatnego. Ponadto należy podać, czy istnieje jakiekolwiek prawne ograniczenia dotyczące terminu wniesienia takiego wniosku o ściganie.
4. Do wniosku o wydanie dołącza się w miarę możności rysopis osoby, której wydania zażądano, dane o jej osobowości, obywatelstwie i miejscu zamieszkania, jak również dołącza się zdjęcia fotograficzne i odciski palców.
5. Umawiająca się Strona, która żąda wydania, nie ma obowiązku dołączania do wniosku dowodów winy osoby, której wydania zażądano.
Artykuł 66
Uzupełniające dane do wniosku o wydanie
Jeżeli wniosek o wydanie nie zawiera wszystkich niezbędnych danych, Wezwana Umawiająca się Strona może zażądać informacji uzupełniających. Możne ona w tym celu zakreślić wzywającej Umawiającej się Stronie określony termin, który nie powinien przekraczać dwóch miesięcy. Termin ten może być przedłużony z usprawiedliwionych przyczyn.
Artykuł 67
Aresztowanie osoby podlegającej wydaniu
Po otrzymaniu wniosku o wydanie wezwana Umawiająca się Strona poczyni niezwłocznie co należy, aby zaaresztować osobę, której wydania zażądano. Nie dotyczy to wypadków, gdy wydanie stosownie do niniejszej Umowy nie następuje.
Artykuł 68
Tymczasowe aresztowanie przed otrzymaniem wniosku o wydanie
1. Osoba, której wydania zażądano, może być tymczasowo aresztowana przed otrzymaniem wniosku o wydanie, jeśli jej aresztowania żąda jedna z Umawiających się Stron zapewniając, że wydano nakaz aresztowania danej osoby lub że zapadł prawomocny wyrok skazujący albo inne orzeczenie sądu. Żądanie takie może być zgłoszone przez pocztę, telegraf, telefon lub przez radio.
2. Właściwe organy władzy Umawiających się Stron mogą tymczasowo aresztować znajdującą się na ich obszarze osobę nawet bez zgłoszenia takiego żądania, jeżeli posiadają wiadomość, że dana osoba na obszarze drugiej Umawiającej się Strony popełniła przestępstwo uzasadniające wydanie.
3. O dniu tymczasowego aresztowania przewidzianego w ustępie 1 i 2 niniejszego artykułu należy niezwłocznie zawiadomić drugą Umawiającą się Stronę.
Artykuł 69
Zwolnienie z aresztu
1. Osoba aresztowana może być zwolniona, jeśli w przewidzianych w artykule 66 niniejszej Umowy wypadkach w zakreślonym stosownie do tego przepisu terminie nie wpłyną od wzywającej Umawiającej się Strony uzupełniające dane do wniosku o wydanie.
2. Osoba tymczasowo aresztowana stosownie do artykułu 68 niniejszej Umowy może być zwolniona, jeśli w ciągu dwóch miesięcy od dnia wysłania zawiadomienia o aresztowaniu nie wpłynie od drugiej Umawiającej się Strony wniosek o wydanie.
Artykuł 70
Odroczenie wydania
Jeżeli co do osoby, której wydania zażądano, na obszarze wezwanej Umawiającej się Strony wszczęto ściganie lub jeżeli została ona skazana za inne przestępstwo, wydanie może być odroczone do czasu umorzenia postępowania lub do czasu wykonania wyroku albo uwolnienia od kary.
Artykuł 71
Wydanie czasowe
1. Jeżeli przewidziane w artykule 70 niniejszej Umowy odroczenie wydania mogłoby spowodować przedawnienie ścigania karnego lub przyczynić się do poważnego utrudnienia postępowania, to na uzasadniony wniosek można wydać czasowo osobę, której wydania zażądano.
2. Osoba wydana czasowo powinna być odesłana z powrotem niezwłocznie po dokonaniu czynności w sprawie karnej, dla których została ona wydana.
Artykuł 72
Zbieg wniosków o wydanie
Jeżeli wnioski o wydanie zgłosiło kilka państw, to wezwana Umawiająca się Strona decyduje, który ze zgłoszonych wniosków należy uwzględnić.
Artykuł 73
Zakres ścigania wydanej osoby
1. Osoba wydana nie może być bez zgody wezwanej Umawiającej się Strony wydana innemu państwu ani ścigana lub skazana za popełnione przed wydaniem przestępstwa, za które nie została wydana.
2. Zgoda nie jest wymagana, jeśli:
a)	osoba wydana nie opuści obszaru tej Umawiającej się Strony, której została wydana, w ciągu miesiąca od dnia zakończenia postępowania w sprawie, a w razie jej skazania - od daty odbycia kary lub uwolnienia od kary; do tego terminu nie wlicza się czasu, w ciągu którego osoba wydana bez własnej winy nie mogła opuścić obszaru wzywającej Umawiającej się Strony;
b)	osoba wydana opuściła obszar wzywającej Umawiającej się Strony, lecz następnie powróciła.
Artykuł 74
Przekazanie
Wezwana Umawiająca się Strona zawiadamia wzywającą Umawiającą się Stronę o miejscu i czasie wydania. Jeżeli wzywająca Umawiająca się Strona nie przejmie osoby, podlegającej wydaniu, w ciągu miesiąca od wyznaczonego dnia wydania, osoba ta może zostać zwolniona.
Artykuł 75
Wydanie ponowne
Jeżeli wydana osoba w jakikolwiek sposób uchyli się od wymiaru sprawiedliwości i ponownie znajdzie się na obszarze wezwanej Umawiającej się Strony, podlega ona wydaniu na ponowny wniosek bez potrzeby przedłożenia materiałów wymienionych w artykule 65 niniejszej Umowy.
Artykuł 76
Przewóz
1. Każda z Umawiającej się Stron jest obowiązana na wniosek drugiej Umawiającej się Strony zezwolić na przewóz przez swój obszar osób wydanych drugiej Umawiającej się Stronie przez inne państwo. Umawiające się Strony nie mają tego obowiązku, jeśli stosownie do przepisów niniejszej Umowy wydanie nie jest przewidziane.
2. Wniosek o przewóz powinien być zgłoszony w takim samym trybie, jak wniosek o wydanie.
3. Sposób przewozu, jego trasę i inne warunki ustala się każdorazowo w drodze porozumienia się właściwych organów Umawiających się Stron.
Artykuł 77
Zawiadomienie o wynikach postępowania karnego
Umawiające się Strony komunikują sobie wzajemnie wyniki postępowania karnego wobec wydanych osób. Jeżeli osoba wydana została skazana, to po uprawomocnieniu się wyroku przesyła się jego odpis.
Artykuł 78
Tryb porozumiewania się w sprawach o wydanie i o przewóz
W sprawach o wydanie, przewóz sprawców przestępstw, jak również o dostarczenie osób aresztowanych (artykuł 79 niniejszej Umowy) komunikują się bezpośrednio Minister Sprawiedliwości lub Prokurator Generalny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z Sądem Najwyższym lub Państwowym Prokuratorem Mongolskiej Republiki Ludowej.
Artykuł 79
Dostarczenie aresztowanych
1. Jeżeli wyniknie potrzeba przesłuchania w charakterze świadków osób znajdujących się w areszcie na obszarze drugiej Umawiającej się Strony, wówczas wymienione w artykule 78 niniejszej Umowy organy mogą zarządzić dostarczenie ich na obszar wzywającej Umawiającej się Strony pod warunkiem, że osoby te będą nadal znajdować się w areszcie i zostaną odesłane z powrotem w najkrótszym czasie po przesłuchaniu.
2. Jeżeli wyniknie potrzeba przesłuchania w charakterze świadków osób, znajdujących się w areszcie na obszarze innego państwa, to wówczas wymienione w artykule 78 niniejszej Umowy organy wezwanej Umawiającej się Strony udzielą zezwolenia na przewóz tych osób przez obszar swego Państwa. Przepisy artykułu 7 niniejszej Umowy stosuje się w tym wypadku.
Artykuł 80
Wydawanie przedmiotów
1. Przedmioty uzyskane przez sprawcę w wyniku przestępstwa uzasadniającego wydanie, jak również wszelkie inne rzeczy, które mogą być uznane w postępowaniu karnym, jako dowody rzeczowe, podlegają wydaniu wzywającej Umawiającej się Stronie nawet w takim wypadku, gdy wydanie sprawcy przestępstwa ze względu na jego śmierć lub z innych powodów jest niemożliwe.
2. Wezwana Umawiająca się Strona może czasowo odroczyć wydanie rzeczy, jeśli są one niezbędne w innym postępowaniu karnym.
3. Prawa osób trzecich do podlegających wydaniu rzeczy pozostają nie naruszone. Rzeczy te po zakończeniu postępowania karnego podlegają zwróceniu tej Umawiającej się Stronie, która je wydała, w celu ich przekazania uprawnionym osobom.
Artykuł 81
Koszty wydania i przewozu
Koszty związane z przygotowaniem wydania przestępców oraz przedmiotów uzyskanych w wyniku przestępstwa ponosi ta Umawiająca się Strona, na której obszarze koszty te powstały, koszty zaś przewozu przestępców i aresztowanych świadków obciążają wzywającą Umawiającą się Stronę.
ROZDZIAł 2
Obowiązek wszczęcia ścigania
Artykuł 82
Każda Umawiająca się Strona jest obowiązana na żądanie drugiej Umawiającej się Strony wszcząć zgodnie ze swoim prawem postępowanie karne w stosunku do swoich obywateli, którzy na obszarze drugiej Umawiającej się Strony popełnili przestępstwo uzasadniające wydanie.
Artykuł 83
1. Wniosek o wszczęcie postępowania karnego zgłasza ze strony polskiej przed wniesieniem sprawy do sądu Prokurator Generalny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, a po wniesieniu sprawy do sądu - Minister Sprawiedliwości Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, ze strony zaś mongolskiej przed wniesieniem sprawy do sądu Państwowy Prokurator Mongolskiej Republiki Ludowej, a po wniesieniu jej do sądu - Prezes Sądu Najwyższego Mongolskiej Republiki Ludowej
2. Do wniosku dołącza się dokumenty dotyczące popełnionego przestępstwa oraz dane o osobie sprawcy, jak również inne posiadane dowody.
3. Umawiająca się Strona, do której skierowano wniosek o wszczęcie postępowania, zawiadami drugą Umawiającą się Stronę o wyniku postępowania karnego, jeżeli zaś został wydany wyrok,który się uprawomocnił, przesyła odpis wyroku.
ROZDZIAł 3
Postanowienia różne
Artykuł 84
1. Umawiające się Strony będą sobie wzajemnie co roku przesyłać zawiadomienia o prawomocnych wyrokach skazujących obywateli drugiej Umawiającej się Strony. Do zawiadomienia powinno być dołączone uzasadnienie wyroku.
2. Umawiające się Strony będą dostarczały sobie wzajemnie na żądanie dane o karalności osób zamieszkałych dawniej na obszarze tej Umawiającej się Strony, do której żądanie skierowano, jeśli osoby te są ścigane karnie na obszarze tej Umawiającej się Strony, która zgłasza żądanie.
3. W wypadkach przewidzianych w ustępie 1 i 2 niniejszego artykułu Umawiające się Strony będą w miarę możności przesyłać również odciski palców osób skazanych.
4. Informacje, o których mowa w ustępie 1 i 2 niniejszego artykułu , przesyła się Stronom w trybie określonym w artykule 3 niniejszej Umowy.
CZĘŚĆ CZWARTA
POSTANOWIENIA KOŃCOWE
Artykuł 85
Umowa niniejsza podlega ratyfikacji i wejdzie w życie po upływie trzydziestu dni od dnia wymiany dokumentów ratyfikacyjnych, która nastąpi w Ułan Bator.
Umowa niniejsza zawarta jest na okres dziesięciu lat. Ulega ona automatycznemu przedłużeniu na czas nieokreślony, jeżeli żadna z Umawiających się Stron nie wypowie jej w drodze notyfikacji na dwanaście miesięcy przed upływem wymienionego okresu; Umowa będzie mogła być wypowiedziana przez każdą z Umawiających się Stron i utraci moc po upływie dwunastu miesięcy od dnia notyfikacji o wypowiedzeniu.
Artykuł 86
Umowę niniejszą sporządzono w Warszawie dnia 14 września 1971 r. w dwóch egzemplarzach, każdy w językach polskim, mongolskim i rosyjskim, przy czym wszystkie teksty mają jednakową moc. W razie rozbieżności przy ich interpretacji tekst w języku rosyjskim uważany będzie za rozstrzygający.
Na dowód czego wyżej wymienieni Pełnomocnicy podpisali niniejszą Umowę i opatrzyli ją pieczęciami.
Po zaznajomieniu się z powyższą Umową Rada Państwa uznała ją i uznaje za słuszną zarówno w całości, jak i każde z postanowień w niej zawartych; oświadcza, że jest ona przyjęta, ratyfikowana i potwierdzona, oraz przyrzeka, że będzie niezmiennie zachowywana.
Na dowód czego wydany został Akt niniejszy, opatrzony pieczęcią Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.
Dano w Warszawie dnia 15 lutego 1972 r.

Dz.U.03.43.370
UMOWA
między Rzecząpospolitą Polską a Mongolią o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych, rodzinnych, pracowniczych i karnych,
sporządzona w Warszawie dnia 19 października 1998 r.
(Dz. U. z dnia 12 marca 2003 r.)
W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
podaje do powszechnej wiadomości:
W dniu 19 października 1998 r. została sporządzona w Warszawie Umowa między Rzecząpospolitą Polską a Mongolią o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych, rodzinnych, pracowniczych i karnych, w następującym brzmieniu:
UMOWA
między Rzecząpospolitą Polską a Mongolią o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych, rodzinnych, pracowniczych i karnych
Rzeczpospolita Polska i Mongolia,
przywiązując duże znaczenie do rozwoju wzajemnej współpracy w zakresie pomocy prawnej i stosunków prawnych,
uzgodniły, co następuje:
CZĘŚĆ PIERWSZA
POSTANOWIENIA OGÓLNE
Artykuł 1 
Ochrona prawna
1. Obywatele jednej Umawiającej się Strony korzystają na terytorium drugiej Umawiającej się Strony z takiej samej ochrony prawnej w sprawach osobistych i majątkowych, jaka przysługuje obywatelom drugiej Umawiającej się Strony.
2. Obywatele jednej Umawiającej się Strony mają prawo swobodnego i nieskrępowanego zwracania się do sądów i prokuratur, zwanych dalej "organami wymiaru sprawiedliwości", i innych organów drugiej Umawiającej się Strony właściwych w sprawach cywilnych, rodzinnych, pracowniczych i karnych, występowania przed nimi, wytaczania powództw, składania wniosków, jak również dokonywania innych czynności procesowych na tych samych warunkach, co obywatele tej Umawiającej się Strony.
3. Postanowienia niniejszej umowy dotyczące obywateli Umawiających się Stron stosuje się odpowiednio do osób prawnych utworzonych zgodnie z prawem tej Umawiającej się Strony, na której terytorium mają swoją siedzibę.
Artykuł 2 
Udzielanie pomocy prawnej
1. Organy wymiaru sprawiedliwości Umawiających się Stron udzielają sobie wzajemnie pomocy prawnej w sprawach cywilnych, rodzinnych, pracowniczych i karnych, zgodnie z niniejszą umową.
2. Organy wymiaru sprawiedliwości udzielają pomocy prawnej również innym organom Umawiających się Stron w sprawach wymienionych w ustępie 1.
3. Inne organy właściwe w sprawach wymienionych w ustępie 1 przekazują wnioski o udzielenie pomocy prawnej za pośrednictwem organów wymiaru sprawiedliwości.
Artykuł 3 
Zakres pomocy prawnej
Pomoc prawna obejmuje dokonywanie czynności procesowych przewidzianych przez prawo wezwanej Umawiającej się Strony, a w szczególności przesłuchiwanie stron, pokrzywdzonych, podejrzanych, oskarżonych, świadków i biegłych, sporządzanie opinii, oględziny, wydawanie dowodów rzeczowych, doręczanie i przesyłanie dokumentów oraz przesyłanie informacji o karalności.
Artykuł 4 
Tryb porozumiewania się
1. W sprawach o udzielenie pomocy prawnej organy wymiaru sprawiedliwości Umawiających się Stron porozumiewają się za pośrednictwem Ministerstwa Sprawiedliwości Rzeczypospolitej Polskiej i Ministerstwa Sprawiedliwości Mongolii.
2. Organy centralne Umawiających się Stron, o których mowa w ustępie 1, mogą zawrzeć dodatkowe porozumienie, że organy wymiaru sprawiedliwości porozumiewają się bezpośrednio.
Artykuł 5 
Język w obrocie prawnym
1. Wnioski o udzielenie pomocy prawnej sporządza się w języku urzędowym Strony wzywającej, dołączając tłumaczenie na język urzędowy Strony wezwanej lub język angielski albo rosyjski.
2. Przy wykonywaniu pomocy prawnej dokumenty sporządza się w języku urzędowym Strony wezwanej, dołączając tłumaczenie na język urzędowy Strony wzywającej lub język angielski albo rosyjski.
3. Jeżeli według postanowień niniejszej umowy wymagane jest dołączenie do przesyłanych pism ich tłumaczenia, tłumaczenia te powinny być poświadczone przez tłumacza przysięgłego, notariusza, właściwy organ lub przedstawicielstwo dyplomatyczne albo urząd konsularny.
Artykuł 6 
Sporządzanie pism
Pisma sporządzane na podstawie niniejszej umowy przez organy jednej z Umawiających się Stron powinny być opatrzone pieczęcią urzędową właściwego organu i podpisem uprawnionej osoby.
Artykuł 7 
Forma wniosku o udzielenie pomocy prawnej
1. Wniosek o udzielenie pomocy prawnej powinien zawierać:
	1)	oznaczenie organu wzywającego,
	2)	oznaczenie organu wezwanego,
	3)	oznaczenie sprawy, w której występuje się o udzielenie pomocy prawnej,
	4)	imiona i nazwiska, obywatelstwo, zawód, miejsce zamieszkania lub pobytu stron lub innych osób, w sprawie których wystąpiono z wnioskiem, a co do osób prawnych - ich nazwę i siedzibę,
	5)	imiona, nazwiska i adresy przedstawicieli osób,
	6)	treść wniosku, a w sprawach karnych dodatkowo opis i kwalifikację prawną popełnionego czynu przestępnego.
2. Do wniosków o udzielenie pomocy prawnej mogą być używane druki w językach polskim i mongolskim, które zostaną uzgodnione przez organy centralne Umawiających się Stron.
Artykuł 8 
Tryb wykonywania wniosku
1. Przy wykonywaniu wniosku o udzielenie pomocy prawnej organ wezwany stosuje przepisy prawne swego państwa. Zastosuje on jednak, na wniosek organu wzywającego, przepisy procesowe Strony wzywającej, jeżeli nie jest to sprzeczne z prawem wezwanej Umawiającej się Strony.
2. Jeżeli organ wezwany nie jest właściwy do wykonania wniosku, przekazuje wniosek organowi właściwemu, zawiadamiając o tym organ wzywający.
3. Organ wezwany zawiadamia organ wzywający o terminie i miejscu wykonania wniosku, jeżeli zwrócił się o to organ wzywający.
4. Po wykonaniu wniosku organ wezwany przesyła dokumenty organowi wzywającemu; jeżeli wniosek nie może być wykonany, organ wezwany zwraca wniosek organowi wzywającemu, zawiadamiając o przyczynie niewykonania wniosku.
5. Jeżeli adres osoby, której dotyczy wniosek, jest niedokładny lub nieznany, organ wezwany podejmie odpowiednie czynności zmierzające do jego ustalenia.
Artykuł 9 
Doręczanie dokumentów
Organ wezwany doręcza dokumenty zgodnie z przepisami prawnymi obowiązującymi w jego państwie, jeżeli doręczane dokumenty zostały sporządzone w języku urzędowym Strony wezwanej albo jeżeli dołączono uwierzytelnione tłumaczenie na język tej Strony. Jeżeli dokumenty nie zostały sporządzone w języku Strony wezwanej ani nie dołączono tłumaczenia, doręcza się je adresatowi, jeżeli zgadza się dobrowolnie je przyjąć.
Artykuł 10 
Dowód doręczenia
Dowodem doręczenia jest potwierdzenie odbioru opatrzone datą doręczenia, podpisami odbiorcy i doręczającego oraz pieczęcią organu doręczającego albo zaświadczenie organu doręczającego stwierdzające datę, miejsce i sposób doręczenia. Jeżeli pismo dołączono w dwóch egzemplarzach, potwierdzenie odbioru można również umieścić na jednym z tych egzemplarzy.
Artykuł 11 
Doręczanie dokumentów i przesłuchiwanie obywateli przez przedstawicielstwa dyplomatyczne lub urzędy konsularne
Umawiające się Strony są uprawnione do doręczania dokumentów własnym obywatelom i ich przesłuchiwania za pośrednictwem swych przedstawicielstw dyplomatycznych lub urzędów konsularnych. W tych wypadkach nie można stosować środków przymusu.
Artykuł 12 
Wezwanie świadka, pokrzywdzonego lub biegłego i ich ochrona
1. Jeżeli organ wymiaru sprawiedliwości jednej Umawiającej się Strony uzna, że zachodzi potrzeba osobistego stawiennictwa świadka lub biegłego, przebywającego na terytorium drugiej Umawiającej się Strony, zwróci się do właściwego organu wymiaru sprawiedliwości tej Umawiającej się Strony o doręczenie wezwania.
2. Wezwanie nie może zawierać zagrożenia zastosowania środków przymusu na wypadek niestawiennictwa.
3. Świadek lub biegły, bez względu na posiadane obywatelstwo, który stawił się na wezwanie przed organem wzywającej Umawiającej się Strony, nie może być na terytorium tej Strony pociągnięty do odpowiedzialności za przestępstwo lub wykroczenie ani aresztowany, ani nie może odbywać kary z powodu przestępstwa będącego przedmiotem postępowania, w związku z którym został wezwany, ani z powodu innego przestępstwa, popełnionego przed przekroczeniem granicy państwowej wzywającej Umawiającej się Strony lub będącego w związku ze złożeniem zeznania lub opinii.
4. Świadek lub biegły traci ochronę, jeżeli nie opuści terytorium wzywającej Umawiającej się Strony w terminie pięciu dni od dnia zawiadomienia go przez organ wzywający, że jego obecność nie jest już potrzebna. Do tego terminu nie wlicza się czasu, w ciągu którego świadek lub biegły nie mógł opuścić terytorium wzywającej Umawiającej się Strony bez własnej winy.
5. Świadek lub biegły ma prawo do zwrotu kosztów podróży, pobytu za granicą i utraconego zarobku, a biegły ponadto prawo do wynagrodzenia za wydanie opinii. W wezwaniu podaje się rodzaj i wysokość należności, do jakich mają prawo osoby wezwane. Na ich wniosek wzywająca Umawiająca się Strona udzieli zaliczki na pokrycie kosztów.
6. Postanowienia ustępów 1-5 stosuje się także do pokrzywdzonego, który ma być wezwany w celu złożenia zeznań.
Artykuł 13 
Uznawanie dokumentów
1. Dokumenty, które sporządził lub uwierzytelnił właściwy organ jednej z Umawiających się Stron, opatrzone pieczęcią urzędową i podpisem osoby uprawnionej, posiadają moc dowodową na terytorium drugiej Umawiającej się Strony bez potrzeby legalizacji. Dotyczy to także odpisów i tłumaczeń dokumentów, które uwierzytelnił właściwy organ.
2. Dokumenty, które na terytorium jednej z Umawiających się Stron traktowane są jako dokumenty urzędowe, uważane są za takie również na terytorium drugiej Umawiającej się Strony.
Artykuł 14 
Koszty pomocy prawnej
1. Każda z Umawiających się Stron ponosi koszty powstałe na swym terytorium w związku z udzieleniem pomocy prawnej.
2. Organ wezwany zawiadamia organ wzywający o wysokości powstałych kosztów. Jeżeli organ wzywający pobierze należną kwotę od osoby zobowiązanej do jej zapłacenia, kwota ta przypada tej Umawiającej się Stronie, która ją pobrała.
Artykuł 15 
Przekazywanie informacji
1. Organy centralne Umawiających się Stron przekazują sobie wzajemnie ważniejsze akty ustawodawcze z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego, pracy i karnego.
2. Organy centralne Umawiających się Stron udzielają sobie wzajemnie na wniosek informacji o swych przepisach prawnych, jak również o praktyce.
Artykuł 16 
Przekazywanie przedmiotów i wartości dewizowych
Jeżeli w wykonaniu niniejszej umowy następuje przekazanie przedmiotów lub wartości dewizowych z terytorium jednej Umawiającej się Strony na terytorium drugiej Umawiającej się Strony albo przedstawicielstwu dyplomatycznemu lub urzędowi konsularnemu drugiej Umawiającej się Strony, odbywa się to z zachowaniem odpowiednich przepisów prawa tej Umawiającej się Strony, której organ dokonuje przekazania.
Artykuł 17 
Ustalanie adresów i innych danych
1. Organy wymiaru sprawiedliwości Umawiających się Stron udzielają sobie na wniosek pomocy przy ustalaniu adresów osób przebywających na ich terytorium.
2. Jeżeli przed sądem jednej z Umawiających się Stron wszczęte zostanie postępowanie w sprawie o alimenty od osoby przebywającej na terytorium drugiej Umawiającej się Strony, organ wymiaru sprawiedliwości tej Umawiającej się Strony udzieli na wniosek pomocy przy ustalaniu miejsca pracy i wysokości dochodów osoby zobowiązanej.
Przesyłanie aktów stanu cywilnego i innych dokumentów
Artykuł 18 
1. Właściwe organy Umawiających się Stron przesyłają sobie wzajemnie wypisy z aktów stanu cywilnego dotyczących obywateli drugiej Umawiającej się Strony. Bezpłatne przesyłanie tych wypisów następuje niezwłocznie po dokonaniu wpisu w akcie stanu cywilnego.
2. Postanowienie ustępu 1 stosuje się również w wypadku dokonania w akcie stanu cywilnego wzmianki dodatkowej, sprostowania lub uzupełnienia. Przesyła się wówczas wypis z aktu stanu cywilnego z dokonanymi zmianami.
3. Urzędy stanu cywilnego jednej Umawiającej się Strony przesyłają na wniosek organów wymiaru sprawiedliwości drugiej Umawiającej się Strony również inne wypisy z aktów stanu cywilnego.
4. Wnioski obywateli jednej Umawiającej się Strony o nadesłanie wypisów z akt stanu cywilnego można przesyłać bezpośrednio właściwemu urzędowi stanu cywilnego drugiej Umawiającej się Strony. Dokumenty te wnioskodawca otrzymuje za pośrednictwem przedstawicielstwa dyplomatycznego lub urzędu konsularnego tej Umawiającej się Strony, której organ wydał te dokumenty, po pobraniu należnej opłaty.
Artykuł 19 
Umawiające się Strony przesyłają sobie wzajemnie odpisy prawomocnych orzeczeń dotyczących stanu cywilnego obywateli drugiej Umawiającej się Strony.
Artykuł 20 
Podania obywateli jednej Umawiającej się Strony o wydanie i nadesłanie dokumentów dotyczących wykształcenia, stażu pracy i innych dokumentów dotyczących osobistych lub majątkowych praw i interesów tych obywateli mogą być przesyłane bezpośrednio do właściwych organów drugiej Umawiającej się Strony. Dokumenty przesyła się obywatelowi za pośrednictwem przedstawicielstwa dyplomatycznego lub urzędu konsularnego tej Umawiającej się Strony, której organ dokumenty te wydał. Przedstawicielstwo dyplomatyczne lub urząd konsularny, przekazując obywatelowi dokumenty, pobiera opłatę za ich wystawienie.
CZĘŚĆ DRUGA
SPRAWY CYWILNE, RODZINNE I PRACOWNICZE
Rozdział pierwszy
Koszty procesu i ułatwienia procesowe
Artykuł 21 
Zwolnienie od złożenia kaucji na zabezpieczenie kosztów postępowania
Obywatelom jednej z Umawiających się Stron, którzy zamieszkują lub przebywają na terytorium którejkolwiek z tych Stron i występują przed sądami drugiej Umawiającej się Strony, nie można nakazać złożenia kaucji na zabezpieczenie kosztów postępowania tylko z tego powodu, że są cudzoziemcami lub że nie mają miejsca zamieszkania lub pobytu na terytorium tej Umawiającej się Strony, przed której sądem występują.
Zwolnienie od kosztów sądowych
Artykuł 22 
1. Obywatele jednej Umawiającej się Strony korzystają na terytorium drugiej Umawiającej się Strony ze zwolnienia od opłat, zaliczek i innych wydatków w postępowaniu oraz z bezpłatnego zastępstwa procesowego na tych samych warunkach i w takim samym zakresie co obywatele tej Umawiającej się Strony.
2. Zwolnienia, o których mowa w ustępie 1, dotyczą wszystkich czynności postępowania, łącznie z czynnościami egzekucyjnymi.
3. Zwolnienie od kosztów udzielone w określonej sprawie przez sąd jednej Umawiającej się Strony rozciąga się również na koszty powstałe w razie dokonywania czynności postępowania w tej samej sprawie na terytorium drugiej Umawiającej się Strony.
Artykuł 23 
1. Dla uzyskania zwolnienia od kosztów lub przyznania bezpłatnego zastępstwa procesowego należy złożyć zaświadczenie o sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy. Zaświadczenie takie wydaje właściwy organ tej Umawiającej się Strony, na której terytorium ma miejsce zamieszkania lub pobytu wnioskodawca.
2. Jeżeli wnioskodawca nie zamieszkuje ani nie przebywa na terytorium którejkolwiek z Umawiających się Stron, zaświadczenie może wydać przedstawicielstwo dyplomatyczne lub urząd konsularny tej Umawiającej się Strony, której obywatelem jest wnioskodawca.
3. Sąd orzekający o zwolnieniu od kosztów może żądać od organu, który wydał zaświadczenie, dodatkowych wyjaśnień lub uzupełnienia danych.
Artykuł 24 
1. Obywatel jednej Umawiającej się Strony zamierzający ubiegać się o zwolnienie od kosztów lub bezpłatne zastępstwo procesowe przed sądem drugiej Umawiającej się Strony może zgłosić taki wniosek pisemnie lub ustnie do protokołu w sądzie właściwym według swego miejsca zamieszkania lub pobytu. Sąd ten przesyła właściwemu sądowi drugiej Umawiającej się Strony wniosek, wraz z zaświadczeniem określonym w artykule 23.
2. Wniosek wymieniony w ustępie 1 może być zgłoszony jednocześnie z pozwem lub wnioskiem wszczynającym postępowanie.
Artykuł 25 
Sąd jednej Umawiającej się Strony, wzywając stronę procesową lub uczestnika postępowania zamieszkałego lub przebywającego na terytorium drugiej Umawiającej się Strony do uiszczenia kosztów sądowych lub do uzupełnienia braków pozwu lub wniosku, wyznaczy równocześnie termin nie krótszy niż jeden miesiąc. Bieg terminu rozpoczyna się od daty doręczenia pisma w tym przedmiocie.
Artykuł 26 
Terminy
1. Jeżeli sąd jednej Umawiającej się Strony wyznaczy stronie procesowej lub uczestnikowi postępowania zamieszkałym na terytorium drugiej Umawiającej się Strony termin do dokonania czynności procesowej, o zachowaniu terminu rozstrzyga data stempla urzędu pocztowego tej Umawiającej się Strony, z której terytorium zostanie wysłane pismo stanowiące wykonanie czynności.
2. W wypadku przekazania w zakreślonym terminie żądanych przez sąd opłat i zaliczek na terytorium drugiej Umawiającej się Strony, o zachowaniu wyznaczonego terminu rozstrzyga data wpłacenia ich do banku tej Umawiającej się Strony, na której terytorium zamieszkuje strona procesowa lub uczestnik postępowania.
3. Do skutków uchybienia terminu sąd rozpoznający sprawę stosuje prawo swego państwa.
Rozdział drugi
Uznawanie i wykonywanie orzeczeń (postanowień i wyroków)
Artykuł 27 
Uznawanie orzeczeń w sprawach niemajątkowych
Prawomocne orzeczenia niemajątkowe w sprawach cywilnych, rodzinnych i pracowniczych, a w sprawach dotyczących władzy rodzicielskiej również orzeczenia nieprawomocne, wydane przez sądy jednej Umawiającej się Strony, podlegają uznaniu na terytorium drugiej Umawiającej się Strony bez przeprowadzania postępowania o uznanie, jeżeli sądy drugiej Umawiającej się Strony nie wydały wcześniej prawomocnego orzeczenia w tej samej sprawie ani też nie były wyłącznie właściwe na podstawie prawa wewnętrznego tej Umawiającej się Strony.
Uznawanie i wykonywanie orzeczeń w sprawach majątkowych i w sprawach niemajątkowych wymagających wykonania
Artykuł 28 
1. Na warunkach przewidzianych niniejszą umową Umawiające się Strony uznają i wykonują na swym terytorium następujące orzeczenia wydane na terytorium drugiej Umawiającej się Strony:
	1)	orzeczenia sądów w sprawach cywilnych, rodzinnych i pracowniczych,
	2)	orzeczenia sądów w sprawach karnych w części dotyczącej naprawienia szkody spowodowanej przestępstwem.
2. Za orzeczenia sądowe w rozumieniu ustępu 1 uważa się również ugody zawarte przed sądami w sprawach cywilnych, rodzinnych i pracowniczych o charakterze majątkowym.
Artykuł 29 
Orzeczenia wymienione w artykule 28 podlegają uznaniu i wykonaniu na terytorium drugiej Umawiającej się Strony, jeżeli:
	1)	według prawa tej Umawiającej się Strony, na której terytorium orzeczenie zostało wydane, jest ono prawomocne i wykonalne, a w sprawach dotyczących zobowiązań alimentacyjnych również orzeczenie nieprawomocne, o ile jest wykonalne,
	2)	sąd, który wydał orzeczenie, był właściwy na podstawie prawa wewnętrznego tej Umawiającej się Strony, na której terytorium orzeczenie ma być uznane i wykonane,
	3)	strona nie była pozbawiona możności obrony swych praw, a w szczególności strona, która nie uczestniczyła w postępowaniu, otrzymała wezwanie na rozprawę we właściwym czasie i trybie, a w razie posiadania ograniczonej zdolności procesowej, strona nie była pozbawiona należytego przedstawicielstwa,
	4)	ta sprawa między tymi samymi stronami nie została już prawomocnie osądzona przez sąd tej Umawiającej się Strony, na której terytorium orzeczenie ma być uznane i wykonane, i jeżeli między tymi samymi stronami nie zostało wcześniej wszczęte postępowanie w tej sprawie przed sądem tej Umawiającej się Strony, na której terytorium orzeczenie ma być uznane i wykonane,
	5)	orzeczenia organu państwa trzeciego między tymi samymi stronami i w tej samej sprawie nie było już uznane lub wykonane na terytorium tej Umawiającej się Strony, gdzie orzeczenie ma być uznane i wykonane,
	6)	zastosowano prawo właściwe na podstawie prawa kolizyjnego (prywatnego międzynarodowego) tej Umawiającej się Strony, na której terytorium orzeczenie ma być uznane i wykonane.
Artykuł 30 
1. Wniosek o uznanie i wykonanie orzeczenia może być złożony bezpośrednio we właściwym sądzie tej Umawiającej się Strony, na której terytorium orzeczenie ma być uznane i wykonane, lub też za pośrednictwem sądu, który rozpoznawał sprawę w pierwszej instancji.
2. Do wniosku należy dołączyć:
	1)	orzeczenie lub jego uwierzytelniony odpis, wraz ze stwierdzeniem, że orzeczenie jest prawomocne i wykonalne, a w sprawach dotyczących zobowiązań alimentacyjnych, jeżeli orzeczenie jest nieprawomocne, wraz ze stwierdzeniem, że jest ono wykonalne, jeżeli nie wynika to z samego orzeczenia,
	2)	dokument stwierdzający, że strona, przeciwko której wydane zostało orzeczenie i która nie uczestniczyła w postępowaniu, otrzymała wezwanie na rozprawę we właściwym czasie i trybie, zgodnie z prawem tej Umawiającej się Strony, na której terytorium orzeczenie zostało wydane; natomiast w wypadku ograniczonej zdolności procesowej strony - dokument stwierdzający, że strona ta była należycie reprezentowana,
	3)	uwierzytelnione tłumaczenie wniosku oraz dokumentów wymienionych w punktach 1 i 2 na język tej Umawiającej się Strony, na terytorium której orzeczenie ma być uznane lub wykonane.
Artykuł 31 
1. W postępowaniu o uznanie i wykonanie orzeczenia sąd ustala jedynie, czy zostały spełnione warunki przewidziane w artykułach 29 i 30.
2. Do uznania i wykonania orzeczenia stosuje się prawo tej Umawiającej się Strony, na której terytorium orzeczenie ma być uznane i wykonane; dotyczy to także formy wniosku o uznanie i wykonanie orzeczenia. Do wniosku o uznanie i wykonanie orzeczenia należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia uczestnikom postępowania.
3. Jeżeli na terytorium tej Umawiającej się Strony, której sąd wydał orzeczenie, wykonanie orzeczenia zostało wstrzymane, na terytorium drugiej Umawiającej się Strony zawiesza się postępowanie w sprawie o uznanie i wykonanie orzeczenia lub postępowanie egzekucyjne.
4. W sprawie o uznanie i wykonanie orzeczenia sąd może żądać od stron wyjaśnień oraz dodatkowych informacji od sądu, który wydał orzeczenie.
Wykonywanie orzeczeń o kosztach
Artykuł 32 
1. Jeżeli osoba, która na podstawie artykułu 22 była zwolniona od kosztów postępowania, zostanie prawomocnym orzeczeniem wydanym na terytorium jednej Umawiającej się Strony zobowiązana do zapłaty tych kosztów uczestnikowi postępowania, właściwy sąd drugiej Umawiającej się Strony, na której terytorium ma nastąpić ściągnięcie kosztów, orzeknie bezpłatnie na wniosek o wykonalności tego orzeczenia.
2. Kosztami postępowania są również koszty poświadczenia prawomocności i wykonalności orzeczenia oraz koszty tłumaczenia wymaganych dokumentów.
Artykuł 33 
1. Sąd, który rozstrzyga o wykonaniu orzeczenia o kosztach, sprawdza jedynie, czy orzeczenie to jest prawomocne i wykonalne.
2. Do wniosku o wykonanie orzeczenia dołącza się orzeczenie lub uwierzytelniony odpis części orzeczenia ustalającej wysokość kosztów, wraz ze stwierdzeniem, że orzeczenie to jest prawomocne i wykonalne, oraz uwierzytelnione tłumaczenie tych dokumentów.
3. Organ tej Umawiającej się Strony, na której terytorium koszty postępowania zostały wyłożone zaliczkowo przez państwo, zwróci się do właściwego sądu drugiej Umawiającej się Strony o ściągnięcie tych kosztów. Sąd ten ściągnie koszty zgodnie ze swym prawem bez pobierania opłat i przekaże ściągnięte kwoty przedstawicielstwu dyplomatycznemu lub urzędowi konsularnemu drugiej Umawiającej się Strony. Postanowienia ustępów 1 i 2 stosuje się odpowiednio.
CZĘŚĆ TRZECIA
SPRAWY KARNE
Rozdział pierwszy
Przejęcie ścigania karnego
Artykuł 34 
Obowiązek przejęcia ścigania karnego
1. Każda z Umawiających się Stron zobowiązuje się na wniosek drugiej Umawiającej się Strony do ścigania karnego swych obywateli oraz osób mających miejsce stałego pobytu na jej terytorium, podejrzanych o popełnienie przestępstwa na terytorium wzywającej Umawiającej się Strony.
2. W wypadkach, o których mowa w ustępie 1, właściwe organy wymiaru sprawiedliwości wezwanej Umawiającej się Strony stosują prawo swego państwa.
3. Jeżeli z czynu, którego dotyczy przejęte ściganie karne, wynikają roszczenia odszkodowawcze i złożone zostały odpowiednie wnioski o odszkodowanie, włącza się je do przejętego postępowania.
Artykuł 35 
Postanowienia szczególne
1. Jeżeli zgodnie z prawem wzywającej Umawiającej się Strony czyn wymieniony w artykule 34 ustęp 1 jest przestępstwem, a według prawa wezwanej Umawiającej się Strony - jest wykroczeniem, wezwana Umawiająca się Strona zgodnie ze swym prawem nada bieg otrzymanemu wnioskowi.
2. Każda z Umawiających się Stron zobowiązuje się na wniosek drugiej Umawiającej się Strony do przejęcia i rozpatrzenia sprawy zgodnie z artykułem 34 ustęp 1, jeżeli dotyczy to osób nieletnich podejrzanych o popełnienie czynów naruszających prawo.
Artykuł 36 
Wniosek o przejęcie ścigania karnego
1. Wniosek o przejęcie ścigania karnego powinien zawierać:
	1)	oznaczenie organu wzywającego,
	2)	imię i nazwisko osoby podejrzanej, jej obywatelstwo oraz inne dane osobowe,
	3)	opis i kwalifikację prawną czynu, w związku z którym zostaje złożony wniosek o przejęcie ścigania karnego.
2. Ponadto do wniosku dołącza się:
	1)	tekst przepisów karnych, a w miarę potrzeby - i innych przepisów Strony wzywającej istotnych dla ścigania karnego,
	2)	akta sprawy lub ich uwierzytelnione odpisy oraz dowody,
	3)	wnioski o odszkodowanie oraz w miarę możliwości informacje dotyczące wysokości szkody,
	4)	wnioski osób pokrzywdzonych o ściganie, jeżeli prawo Strony wezwanej tego wymaga.
Artykuł 37 
Odesłanie podejrzanego
1. Jeżeli w chwili złożenia wniosku o przejęcie ścigania karnego podejrzany jest tymczasowo aresztowany na terytorium wzywającej Umawiającej się Strony, należy spowodować jego odesłanie na terytorium wezwanej Umawiającej się Strony.
2. Jeżeli w chwili złożenia wniosku o przejęcie ścigania karnego podejrzany przebywa na wolności na terytorium wzywającej Umawiającej się Strony, Strona ta, w razie potrzeby, podejmie zgodnie ze swoim prawem działanie w celu jego powrotu na terytorium wezwanej Umawiającej się Strony.
Artykuł 38 
Zawiadomienie o końcowym wyniku rozpoznania przejętej sprawy
Wezwana Umawiająca się Strona zawiadomi wzywającą Umawiającą się Stronę o orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. Na wniosek wzywającej Umawiającej się Strony przesyła się odpis tego orzeczenia.
Artykuł 39 
Następstwa przejęcia ścigania karnego
Po przejęciu ścigania karnego organy wymiaru sprawiedliwości Strony wzywającej nie mogą prowadzić postępowania przeciwko tej samej osobie o ten sam czyn, z wyjątkiem wypadków gdy wzywająca Umawiająca się Strona zastrzegła we wniosku, że zachowuje prawo podjęcia ścigania karnego w tej sprawie, jeżeli wezwana Umawiająca się Strona odmówi wszczęcia ścigania karnego lub umorzy postępowanie.
Rozdział drugi
Wydanie w celu ścigania i wykonania wyroku
Podstawy wydania
Artykuł 40 
1. Umawiające się Strony wydają sobie wzajemnie na wniosek, stosownie do postanowień niniejszej umowy, osoby znajdujące się na ich terytorium, w celu przeprowadzenia postępowania karnego lub wykonania wyroku.
2. Wydanie w celu przeprowadzenia postępowania karnego następuje tylko z powodu takich przestępstw, które według prawa obu Umawiających się Stron zagrożone są karą na czas powyżej jednego roku pozbawienia wolności lub karą surowszą.
3. Wydanie w celu wykonania wyroku następuje tylko z powodu takich czynów, które są przestępstwami według prawa obu Umawiających się Stron, i jeżeli osoba, której wydania się żąda, została skazana na karę co najmniej sześciu miesięcy pozbawienia wolności lub na karę surowszą.
Artykuł 41 
1. Wydanie nie następuje, jeżeli:
	1)	osoba, której wydania zażądano, jest obywatelem wezwanej Umawiającej się Strony lub osoba ta korzysta na jej terytorium z prawa azylu,
	2)	przestępstwo zostało popełnione na terytorium wezwanej Umawiającej się Strony,
	3)	zgodnie z prawem wezwanej Umawiającej się Strony postępowanie karne nie może być wszczęte lub wyrok nie może być wykonany z powodu przedawnienia lub innych ustawowych przyczyn,
	4)	na terytorium wezwanej Umawiającej się Strony przeciwko osobie, której wydania zażądano, o ten sam czyn przestępny toczy się postępowanie karne lub został wydany prawomocny wyrok albo postępowanie karne zostało prawomocnie umorzone,
	5)	postępowanie karne może być wszczęte z oskarżenia prywatnego,
	6)	przestępstwo ma charakter polityczny; nie będzie uważane za przestępstwo o charakterze politycznym takie przestępstwo, które przy wzięciu pod uwagę wszystkich okoliczności konkretnego wypadku, a w szczególności: pobudek działania, sposobu dokonania czynu, środków użytych lub których użyciem grożono, jak również skutków rzeczywistych lub zamierzonych, ma bardziej charakter kryminalny niż polityczny,
	7)	przestępstwo polega wyłącznie na naruszeniu obowiązków wojskowych,
	8)	naruszałoby to porządek publiczny lub zasady porządku prawnego.
2. Jeżeli wydanie nie następuje, wezwana Umawiająca się Strona zawiadomi wzywającą Umawiającą się Stronę o podstawach odmowy wydania.
Artykuł 42 
Ograniczenie wydania dotyczące kary śmierci
Jeżeli przestępstwo zagrożone jest karą śmierci przez prawo Strony wzywającej, a nie jest zagrożone taką karą przez prawo Strony wezwanej, na terytorium Strony wzywającej nie można orzec lub wykonać kary śmierci.
Artykuł 43 
Wniosek o wydanie
1. Do wniosku o wydanie w celu przeprowadzenia postępowania karnego dołącza się uwierzytelniony odpis postanowienia o tymczasowym aresztowaniu z opisem czynu przestępnego oraz tekst przepisów prawnych dotyczących czynu popełnionego przez osobę, której wydania się żąda. Przy przestępstwie przeciwko mieniu należy ponadto podać wysokość szkody, jaka powstała lub mogła powstać na skutek czynu przestępnego.
2. Do wniosku o wydanie w celu wykonania wyroku dołącza się uwierzytelniony odpis prawomocnego wyroku oraz tekst przepisów prawnych dotyczących czynu popełnionego przez skazanego. Jeżeli skazany rozpoczął odbywanie kary, należy podać, jaką część odbył.
3. Do wniosku o wydanie należy również dołączyć w miarę możliwości rysopis osoby, której wydania się żąda, dane o jej obywatelstwie, sytuacji rodzinnej i miejscu pobytu, o ile dane te nie wynikają z wyroku lub postanowienia o tymczasowym aresztowaniu, a ponadto jej fotografię i odciski palców.
Artykuł 44 
Uzupełnienie wniosku o wydanie
Jeżeli otrzymane dane nie są wystarczające do rozstrzygnięcia wniosku o wydanie, wezwana Umawiająca się Strona może żądać ich uzupełnienia, zakreślając w tym celu termin do dwóch miesięcy. Termin ten może być przedłużony z ważnych przyczyn.
Aresztowanie w celu wydania
Artykuł 45 
Po otrzymaniu wniosku o wydanie wezwana Umawiająca się Strona podejmie niezwłocznie środki celem aresztowania osoby, której wydania się żąda, z wyjątkiem wypadków, gdy jest oczywiste, że zgodnie z niniejszą umową wydanie nie może nastąpić.
Artykuł 46 
1. Aresztowanie może nastąpić także przed otrzymaniem wniosku o wydanie, jeżeli wzywająca Umawiająca się Strona wyraźnie o to wystąpi, powołując się na postanowienie o tymczasowym aresztowaniu lub na wyrok stanowiący podstawę wniosku o wydanie. O aresztowanie wystąpić można pocztą, telegramem lub przy pomocy innych środków wykluczających jakiekolwiek wątpliwości.
2. O aresztowaniu dokonanym stosownie do ustępu 1 należy niezwłocznie zawiadomić drugą Umawiającą się Stronę.
Artykuł 47 
Zwolnienie osoby aresztowanej
1. Wezwana Umawiająca się Strona może zwolnić osobę aresztowaną stosownie do artykułu 45, jeżeli w terminie określonym w artykule 44 nie nadesłano uzupełniających danych, o które ta Strona wystąpiła.
2. Osobę aresztowaną stosownie do artykułu 46 ustęp 1 zwalnia się, jeżeli wniosek o jej wydanie nie wpłynie w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym druga Umawiająca się Strona została powiadomiona o tymczasowym aresztowaniu.
Artykuł 48 
Odroczenie wydania
Jeżeli na terytorium wezwanej Umawiającej się Strony przeciwko osobie, której wydania się żąda, toczy się postępowanie karne lub została ona skazana za inne przestępstwo, wydanie może ulec odroczeniu do czasu zakończenia postępowania karnego lub całkowitego wykonania orzeczonej kary albo do chwili zwolnienia tej osoby przed ukończeniem odbywania kary.
Artykuł 49 
Wydanie czasowe
1. Wydanie czasowe osoby, której wydania się żąda, następuje na uzasadniony wniosek wzywającej Umawiającej się Strony wtedy, gdy odroczenie wydania spowodowałoby przedawnienie postępowania karnego lub poważnie utrudniałoby postępowanie w sprawie o przestępstwo popełnione przez tę osobę.
2. Osoba wydana czasowo zostanie przekazana z powrotem niezwłocznie po zakończeniu czynności procesowych, dla których przeprowadzenia została wydana, nie później jednak niż w ciągu trzech miesięcy od dnia wydania czasowego.
Artykuł 50 
Zbieg wniosków o wydanie
Jeżeli wydania tej samej osoby domaga się kilka państw, wezwana Umawiająca się Strona rozstrzygnie, któremu z państw osobę tę wyda. Przy podejmowaniu takiej decyzji bierze się pod uwagę wszystkie okoliczności, w szczególności obywatelstwo danej osoby, miejsce popełnienia i charakter przestępstwa.
Artykuł 51 
Ograniczenie ścigania osoby wydanej
1. Przeciwko osobie wydanej nie można bez zgody wezwanej Umawiającej się Strony wszcząć postępowania karnego ani wykonać w stosunku do niej kary, nie może ona być również wydana trzeciemu państwu z powodu innego czynu przestępnego popełnionego przed wydaniem aniżeli ten, za który została wydana.
2. Zgoda wezwanej Umawiającej się Strony nie jest wymagana, jeżeli:
	1)	osoba wydana nie opuściła w ciągu trzydziestu dni po zakończeniu postępowania karnego lub po wykonaniu kary terytorium wzywającej Umawiającej się Strony. Do tego terminu nie wlicza się czasu, w którym osoba wydana nie mogła bez swej winy opuścić terytorium wzywającej Umawiającej się Strony,
	2)	osoba wydana opuściła terytorium wzywającej Umawiającej się Strony, lecz na terytorium to dobrowolnie powróciła.
Artykuł 52 
Wykonanie wydania
Wezwana Umawiająca się Strona zawiadomi wzywającą Umawiającą się Stronę o miejscu i dacie wydania. Jeżeli wzywająca Umawiająca się Strona nie przejmie osoby podlegającej wydaniu w terminie piętnastu dni od daty ustalonej dla wydania, osoba ta może być zwolniona.
Artykuł 53 
Ponowne wydanie
Jeżeli osoba wydana uchyli się w jakikolwiek sposób od postępowania karnego lub od wykonania kary i powróci na terytorium wezwanej Umawiającej się Strony, zostanie ona wydana na ponowny wniosek bez potrzeby przesyłania dokumentów przewidzianych w artykule 43.
Artykuł 54 
Zawiadomienie o wyniku postępowania karnego
Wzywająca Umawiająca się Strona zawiadomi niezwłocznie wezwaną Umawiającą się Stronę o wyniku postępowania karnego przeciwko osobie wydanej. W razie wydania prawomocnego orzeczenia przesyła się jego odpis.
Artykuł 55 
Tranzyt
1. Jedna z Umawiających się Stron zezwoli na wniosek drugiej Umawiającej się Strony na tranzyt przez swoje terytorium osób wydanych przez państwo trzecie wzywającej Umawiającej się Stronie. Wezwana Umawiająca się Strona może nie udzielić zezwolenia, jeżeli stosownie do niniejszej umowy nie istnieje obowiązek wydania.
2. Wniosek o zezwolenie na tranzyt składa się i rozpatruje w takim samym trybie, jak wniosek o wydanie.
3. Wezwana Umawiająca się Strona dokonuje tranzytu w taki sposób, jaki jej najbardziej odpowiada.
4. Zezwolenie na tranzyt nie jest wymagane w razie jego dokonywania drogą powietrzną bez międzylądowania.
Artykuł 56 
Koszty wydania i tranzytu
Koszty wydania ponosi ta Umawiająca się Strona, na której terytorium koszty te powstały. Koszty tranzytu ponosi wzywająca Umawiająca się Strona.
Rozdział trzeci
Postanowienia szczególne dotyczące pomocy prawnej w sprawach karnych
Artykuł 57 
Czasowe przekazywanie osób pozbawionych wolności
1. Jeżeli osoba wezwana przez organy wymiaru sprawiedliwości w charakterze świadka, którego przesłuchanie jest konieczne, jest pozbawiona wolności na terytorium wezwanej Umawiającej się Strony, właściwe organy tej Umawiającej się Strony zarządzą przekazanie osoby na terytorium wzywającej Umawiającej się Strony. Osoba ta będzie pozostawać w areszcie i po zakończeniu przesłuchania zostanie niezwłocznie przekazana z powrotem.
2. Jeżeli wyniknie potrzeba przesłuchania w charakterze świadka osoby pozbawionej wolności na terytorium państwa trzeciego, właściwe organy wezwanej Umawiającej się Strony udzielą zezwolenia na tranzyt tej osoby przez terytorium swego państwa.
Artykuł 58 
Wydawanie przedmiotów
1. Wezwana Umawiająca się Strona wydaje przedmioty uzyskane przez sprawcę w wyniku przestępstwa, jak również przedmioty mogące stanowić dowody rzeczowe w postępowaniu karnym, tej Umawiającej się Stronie, która wystąpiła z wnioskiem.
2. Wezwana Umawiająca się Strona może czasowo odroczyć wydanie przedmiotów, jeżeli są one niezbędne w innym postępowaniu karnym.
3. Prawa osób trzecich do przedmiotów, które zostały wydane drugiej Umawiającej się Stronie, pozostają nienaruszone. Po zakończeniu postępowania karnego przedmioty te zostają zwrócone tej Umawiającej się Stronie, która je wydała, lub za zgodą tej Strony zostają wydane bezpośrednio osobom uprawnionym.
4. Przy wydawaniu przedmiotów stosownie do niniejszego artykułu nie mają zastosowania przepisy ograniczające wwóz i wywóz przedmiotów i wartości dewizowych.
Zawiadomienie o wyrokach
Artykuł 59 
Umawiające się Strony zawiadamiają się wzajemnie o prawomocnych wyrokach wydanych przez sądy jednej Umawiającej się Strony wobec obywateli drugiej Umawiającej się Strony.
Artykuł 60 
Umawiające się Strony udzielają sobie na uzasadniony wniosek informacji o prawomocnych wyrokach wydanych przez sądy jednej Umawiającej się Strony wobec osób niebędących obywatelami wzywającej Umawiającej się Strony.
Artykuł 61 
Umawiające się Strony przesyłają sobie wzajemnie na wniosek odciski palców osób wymienionych w artykułach 59 i 60.
Artykuł 62 
Informacje z rejestru skazanych
Umawiające się Strony przesyłają sobie na wniosek pełne informacje z rejestru skazanych dotyczące obywateli drugiej Umawiającej się Strony, jak również informacje o późniejszych orzeczeniach dotyczących wyroków, o ile skazania te podlegają wpisaniu do rejestru skazanych według prawa tej Umawiającej się Strony, której sąd orzekał.
Artykuł 63 
Obecność przedstawicieli przy udzielaniu pomocy prawnej
Przedstawiciele jednej Umawiającej się Strony za zgodą organu centralnego drugiej Umawiającej się Strony, o którym mowa w artykule 4 ustęp 1, mogą być obecni przy podejmowaniu czynności z zakresu pomocy prawnej na terytorium drugiej Umawiającej się Strony.
Rozdział czwarty
Wykonywanie orzeczeń sądowych w sprawach karnych
Artykuł 64 
Definicje
1. W rozumieniu niniejszego rozdziału wyrażenie "medyczny środek zabezpieczający" oznacza:
	1)	w Rzeczypospolitej Polskiej - umieszczenie sprawcy w szpitalu psychiatrycznym albo w innym odpowiednim zakładzie i umieszczenie sprawcy w zakładzie leczenia odwykowego,
	2)	w Mongolii - umieszczenie sprawcy w odpowiednim zakładzie medycznym w celu ustalenia przypadku choroby psychicznej lub nałogowego używania alkoholu, innych środków odurzających, a w wypadku ustalenia, że jest chory - umieszczenie go w takim zakładzie.
2. W rozumieniu niniejszego rozdziału następujące wyrażenia oznaczają:
"Państwo wydania wyroku" - państwo, w którym zostało wydane orzeczenie sądowe określające karę pozbawienia wolności lub medyczny środek zabezpieczający, które mają być wykonane,
"Państwo wykonania wyroku" - państwo, które przejęło lub ma przejąć wykonanie kary pozbawienia wolności lub medycznych środków zabezpieczających.
Artykuł 65 
Zasada ogólna
1. Umawiające się Strony zobowiązują się wzajemnie, na wniosek, zgodnie z postanowieniami niniejszej Umowy, do przejmowania wykonania orzeczeń w sprawach karnych, na mocy których sądy jednej Umawiającej się Strony orzekły prawomocnie wobec obywateli drugiej Umawiającej się Strony karę pozbawienia wolności lub medyczne środki zabezpieczające.
2. Z wnioskami, o których mowa w ustępie 1, mogą wystąpić określone w artykule 4 ustęp 1 organy centralne zarówno Państwa wydania wyroku, jak i Państwa wykonania wyroku.
Artykuł 66 
Prawo skazanego
1. Skazany, jego przedstawiciel ustawowy, pełnomocnik, współmałżonek, krewni w linii prostej lub rodzeństwo mogą występować z inicjatywą podjęcia czynności, o których mowa w artykule 65, do każdej z Umawiających się Stron.
2. Każdy skazany, do którego może mieć zastosowanie niniejsza umowa, zostanie powiadomiony przez Państwo wydania wyroku o postanowieniach niniejszego rozdziału.
Artykuł 67 
Wymóg karalności sądowej
Przejęcie wykonania orzeczenia nastąpi tylko w wypadku, gdy czyn stanowiący podstawę orzeczenia jest karalny sądownie również według prawa Państwa wykonania wyroku lub byłby karalny sądownie, gdyby czyn taki został popełniony na terytorium Państwa wykonania wyroku.
Artykuł 68 
Przestępstwa polityczne
1. Przejęcie wykonania orzeczenia nie nastąpi, jeżeli czyn stanowiący podstawę orzeczenia jest przestępstwem o charakterze politycznym.
2. Nie będzie uważane za przestępstwo o charakterze politycznym takie przestępstwo, które przy wzięciu pod uwagę wszystkich okoliczności konkretnego wypadku, a w szczególności: pobudek działania, sposobu dokonania czynu, środków użytych lub których użyciem grożono, jak również skutków rzeczywistych lub zamierzonych, ma bardziej charakter kryminalny niż polityczny.
Artykuł 69 
Przestępstwa wojskowe
Przejęcie wykonania orzeczenia nie nastąpi, jeżeli czyn stanowiący podstawę orzeczenia polega wyłącznie na naruszeniu obowiązków wojskowych.
Artykuł 70 
Przestępstwa skarbowe
W sprawach o przestępstwa skarbowe nie może nastąpić odmowa przejęcia wykonania orzeczenia z tego tylko powodu, że prawo Państwa wykonania wyroku nie zawiera takich samych przepisów regulujących podatki, cła, monopole, obrót dewizowy, handel zagraniczny lub reglamentację towarów, jakie są w Państwie wydania wyroku.
Artykuł 71 
Przedawnienie
Przejęcie wykonania orzeczenia nie nastąpi, jeżeli wykonanie kary lub medycznych środków zabezpieczających uległo przedawnieniu według prawa jednej z Umawiających się Stron.
Artykuł 72 
Sądy szczególne
Przejęcie wykonania orzeczenia nie nastąpi, jeżeli wyrok został wydany przez sąd szczególny.
Artykuł 73 
Wyroki wobec nieobecnych
Przejęcie wykonania orzeczenia nie nastąpi, jeżeli wyrok został wydany pod nieobecność skazanego.
Artykuł 74 
Zakaz podwójnego karania
Przejęcie wykonania orzeczenia nie nastąpi, jeżeli skazany został w Państwie wykonania wyroku prawomocnie skazany lub uniewinniony za ten sam czyn.
Artykuł 75 
Zasada przestrzegania porządku publicznego
Przejęcie wykonania orzeczenia nie nastąpi, jeżeli naruszałoby to porządek publiczny lub zasady porządku prawnego.
Artykuł 76 
Przesłanki przejęcia
1. Przejęcie wykonania orzeczenia może nastąpić tylko za zgodą skazanego. Jeżeli skazany nie jest zdolny do wyrażenia skutecznej prawnie zgody, konieczna jest zgoda jego przedstawiciela ustawowego.
2. Przejęcie wykonania orzeczenia nie nastąpi, jeżeli skazany jest pozbawiony wolności w Państwie wydania wyroku i w dniu wpłynięcia wniosku pozostała do odbycia kara pozbawienia wolności lub medyczny środek zabezpieczający - nieprzekraczające 4 miesięcy. Przy ocenie tej przesłanki dodaje się wszystkie kary pozbawienia wolności i medyczne środki zabezpieczające albo ich części pozostałe do wykonania. Jeżeli czas trwania medycznych środków zabezpieczających nie został określony, to przyjmuje się dzień, w którym według prawa Państwa wydania wyroku doszłoby najpóźniej do ich uchylenia.
Artykuł 77 
Rozstrzyganie wniosku
Wezwana Umawiająca się Strona zawiadamia w możliwie krótkim czasie wzywającą Umawiającą się Stronę, w jakim zakresie wniosek o przejęcie wykonania orzeczenia został uwzględniony. Całkowita lub częściowa odmowa wymaga uzasadnienia.
Artykuł 78 
Wykonywanie orzeczeń
1. Jeżeli nastąpi przejęcie wykonania orzeczenia, to sąd Państwa wykonania wyroku określi według swego prawa okres podlegającej wykonaniu kary pozbawienia wolności lub stosowania medycznych środków zabezpieczających, w takim wymiarze, jak w orzeczeniu sądu Państwa wydania wyroku. Jeżeli jednak prawo Państwa wykonania wyroku przewiduje za to przestępstwo najwyższy wymiar kary pozbawienia wolności niższy od kary w orzeczeniu sądu Państwa wydania wyroku, to sąd Państwa wykonania wyroku określi karę pozbawienia wolności w najwyższym wymiarze przewidzianym przez prawo tego Państwa za to przestępstwo.
2. Na skutek przejęcia wykonania orzeczenia przez Państwo wykonania wyroku skazany nie może być w żadnym wypadku w sytuacji bardziej niekorzystnej od tej, w jakiej by się znajdował w razie dalszego wykonywania orzeczenia w Państwie wydania wyroku.
3. Wykonanie orzeczenia włącznie z warunkowym zwolnieniem następuje zgodnie z prawem Państwa wykonania wyroku. Jeżeli przepisy prawa Państwa wydania wyroku dotyczące warunkowego zwolnienia są dla skazanego korzystniejsze, podlegają one zastosowaniu.
4. Na poczet kary pozbawienia wolności lub medycznych środków zabezpieczających zalicza się w Państwie wykonania wyroku okres pozbawienia wolności lub stosowania medycznych środków zabezpieczających w Państwie wydania wyroku.
Artykuł 79 
Wykonanie części orzeczenia
Jeżeli nastąpiło skazanie za więcej niż jedno przestępstwo, a przejęcie wykonania orzeczenia dotyczy tylko kary pozbawienia wolności lub medycznego środka zabezpieczającego, odnoszących się do niektórych z tych przestępstw, to sąd Państwa wykonania wyroku określi w postępowaniu, o którym mowa w artykule 78, karę pozbawienia wolności lub medyczny środek zabezpieczający, podlegające wykonaniu w odniesieniu do tych przestępstw.
Artykuł 80 
Skutki przejęcia wykonania
1. W czasie wykonywania kary pozbawienia wolności lub medycznego środka zabezpieczającego w Państwie wykonania wyroku Państwo wydania wyroku nie podejmuje dalszych czynności związanych z ich wykonaniem.
2. Państwo wydania wyroku jest uprawnione do wykonania pozostałej części kary lub medycznego środka zabezpieczającego, jeżeli skazany, uchylając się od wykonania orzeczenia w Państwie wykonania wyroku, opuścił jego terytorium. Państwo wykonania wyroku zawiadamia niezwłocznie Państwo wydania wyroku o tych okolicznościach.
3. Uprawnienie Państwa wydania wyroku, o którym mowa w ustępie 2, wygasa ostatecznie, jeżeli kara pozbawienia wolności lub medyczne środki zabezpieczające zostały wykonane lub darowane.
Artykuł 81 
Ułaskawienie i amnestia
1. Ułaskawienie skazanego może nastąpić w Państwie wykonania wyroku. Państwo wydania wyroku może zwrócić się do Państwa wykonania wyroku z postulatem ułaskawienia. Postulat ten będzie życzliwie potraktowany przez Państwo wykonania wyroku. Państwo wydania wyroku ma prawo ułaskawienia ze skutecznością na swoim terytorium.
2. Państwo wykonania wyroku stosuje wobec skazanego amnestię wydaną zarówno w Państwie wykonania wyroku, jak i w Państwie wydania wyroku.
Artykuł 82 
Uchylenie lub zmiana orzeczenia
Do uchylenia lub zmiany orzeczenia przejętego do wykonania właściwe wyłącznie jest Państwo wydania wyroku.
Artykuł 83 
Zawiadomienie
1. Umawiające się Strony zawiadamiają się wzajemnie, w możliwie krótkim czasie, o wszystkich okolicznościach, które mogłyby mieć wpływ na wykonanie orzeczenia.
2. Państwo wydania wyroku zawiadamia Państwo wykonania wyroku w szczególności o amnestii oraz uchyleniu lub zmianie orzeczenia przejętego do wykonania.
3. Państwo wykonania wyroku zawiadamia Państwo wydania wyroku w szczególności o wykonaniu orzeczenia.
Artykuł 84 
Przekazanie
1. Jeżeli skazany przebywa na terytorium Państwa wydania wyroku, Państwo to podejmie w możliwie krótkim czasie wszelkie konieczne środki do przekazania skazanego organom Państwa wykonania wyroku.
2. Państwo wydania wyroku i Państwo wykonania wyroku porozumiewają się co do czasu i miejsca przekazania skazanego organom Państwa wykonania wyroku, a w miarę konieczności organom państwa tranzytowego.
3. Osoby eskortujące jednej z Umawiających się Stron, które mają doprowadzić drogą powietrzną skazanego na terytorium drugiej Umawiającej się Strony lub jego z tego terytorium odebrać, są uprawnione do zastosowania na terytorium drugiej Umawiającej się Strony niezbędnych środków w celu uniemożliwienia ucieczki skazanego, aż do jego przekazania lub po jego przejęciu.
4. Państwo wydania wyroku może po przejęciu wykonania orzeczenia przez Państwo wykonania wyroku odroczyć przekazanie skazanego w celu przeprowadzenia postępowania karnego w związku z innym przestępstwem albo w celu wykonania kary pozbawienia wolności lub medycznego środka zabezpieczającego orzeczonych przez jej sądy za inne przestępstwa.
Artykuł 85 
Ochrona skazanego
1. Jeżeli skazany został przekazany zgodnie z niniejszą umową z Państwa wydania wyroku do Państwa wykonania wyroku, nie może być on w Państwie wykonania wyroku ścigany, skazany ani poddany w inny sposób ograniczeniu wolności w związku z czynem popełnionym przed przekazaniem, którego nie dotyczy zgoda na przejęcie wykonania.
2. Ograniczeń, o których mowa w ustępie 1, nie stosuje się, jeżeli:
	1)	Państwo wydania wyroku wyrazi zgodę na wszczęcie postępowania karnego, wykonanie kary lub medycznych środków zabezpieczających,
	2)	przekazany skazany pozostał w Państwie wykonania wyroku dłużej niż 30 dni po ostatecznym zwolnieniu, chociaż miał prawo i mógł terytorium tego Państwa opuścić, albo gdy po opuszczeniu tego Państwa dobrowolnie tam powrócił.
Artykuł 86 
Wniosek i załączniki
1. Wnioski przewidziane w niniejszym rozdziale sporządza się w formie pisemnej.
2. Do wniosku Państwa wydania wyroku załącza się:
	1)	oryginał albo poświadczony odpis lub kopię orzeczenia z potwierdzeniem prawomocności i wykonalności,
	2)	tekst zastosowanych przepisów prawnych, jak również przepisów dotyczących warunkowego zwolnienia,
	3)	możliwie dokładne dane o skazanym, jego obywatelstwie oraz miejscu zamieszkania lub pobytu,
	4)	zaświadczenie o okresie pozbawienia wolności lub stosowania medycznych środków zabezpieczających, który podlega zaliczeniu,
	5)	dokument, z którego wynika zgoda skazanego lub jego przedstawiciela ustawowego na przejęcie wykonania kary pozbawienia wolności lub medycznych środków zabezpieczających,
	6)	inne dokumenty, które mogą mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku,
	7)	tłumaczenie na język drugiej Umawiającej się Strony wniosku i dokumentów wymienionych w niniejszym ustępie.
3. Do wniosku Państwa wykonania wyroku załącza się informacje i materiały wymienione w ustępie 2 punkty 3, 6 i 7.
4. W wypadku uwzględnienia wniosku określonego w ustępie 3 Państwo wydania wyroku przekazuje dokumenty wymienione w ustępie 2 punkty 1, 2, 4 i 5, wraz z ich tłumaczeniem na język drugiej Umawiającej się Strony.
Artykuł 87 
Uzupełnienie wniosku
Jeżeli wezwana Umawiająca się Strona uzna przekazane dane i dokumenty za niewystarczające, zwraca się o konieczne uzupełnienie. Dla uzyskania tego uzupełnienia wezwana Umawiająca się Strona może ustalić stosowny termin; na uzasadniony wniosek termin ten można przedłużyć. W braku uzupełnienia rozstrzyga się wniosek na podstawie posiadanych danych i dokumentów.
CZĘŚĆ CZWARTA
POSTANOWIENIA KOŃCOWE
Artykuł 88 
Umowa niniejsza nie narusza zobowiązań wynikających z innych umów obowiązujących jedną lub obie Umawiające się Strony.
Artykuł 89 
Umowa niniejsza podlega ratyfikacji i wejdzie w życie po upływie sześćdziesięciu dni od dnia wymiany dokumentów ratyfikacyjnych. Wymiana dokumentów ratyfikacyjnych nastąpi w Ulaanbaatar.
Artykuł 90 
Niniejsza umowa zawarta jest na czas nieokreślony. Może być ona wypowiedziana w drodze notyfikacji przez każdą z Umawiających się Stron. W takim wypadku utraci moc po upływie sześciu miesięcy od dnia wypowiedzenia.
Sporządzono w Warszawie dnia 19 października 1998 r. w dwóch egzemplarzach, każdy w językach polskim i mongolskim, przy czym obydwa teksty mają jednakową moc.
Na dowód czego pełnomocnicy Umawiających się Stron podpisali niniejszą umowę i opatrzyli ją pieczęciami.
Po zaznajomieniu się z powyższą umową, w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej oświadczam, że:
-	została ona uznana za słuszną zarówno w całości, jak i każde z postanowień w niej zawartych,
-	jest przyjęta, ratyfikowana i potwierdzona,
-	będzie niezmiennie zachowywana.
Na dowód czego wydany został akt niniejszy, opatrzony pieczęcią Rzeczypospolitej Polskiej.
Dano w Warszawie dnia 31 grudnia 2001 r.